را ترك كند . همچنين سوره اى را كه در ركعت أول خوانده مكروه است در ركعت دوم
بخواند ، ولى اگر سوره " توحيد " را در هر دو ركعت بخواند مكروه نيست .
5 - ركوع :
" مسأله 902 " انسان بايد در هر ركعت پس از حمد وسوره يا پس از خواندن
تسبيحات با قصد ركوع به طور معمول به طرف جلو به اندازه اى خم شود كه كف دستها به
سر زانوها برسد ، وبنابر احتياط دستها را به زانوها بگذارد .
" مسأله 903 " اگر به قصد كار ديگرى غير از ركوع - مثلا براي كشتن جانور - خم
شود ، نمىتواند آن را ركوع حساب كند ، بلكه بايد بايستد ودوباره براي ركوع خم شود
، وبه واسطه اين عمل ركن زياد نشده ونماز باطل نمىشود .
" مسأله 904 " كسى كه دست يا زانوى أو با دست وزانوى ديگران فرق دارد ، مثلا
دستهايش كوچك يا پاهايش بلند تر از معمول است ، بايد به اندازه متعارف مردم خم شود
به گونه اى كه بگويند ركوع كرده است .
" مسأله 905 " كسى كه نشسته نماز مىخواند بايد براي ركوع به اندازه اى خم شود كه
اگر ايستاده ركوع مىكرد كمرش را خم مىنمود ، وبهتر است به قدرى خم شود كه
صورتش نزديك جاى سجده برسد . وكسى كه خوابيده نماز مىخواند بايد براي ركوع
وسجده اشاره كند .
" مسأله 906 " هر گاه نتواند به اندازه ركوع خم شود بايد به چيزى تكيه دهد وركوع
كند ، واگر موقعى هم كه تكيه داده نتواند به طور معمول ركوع كند بايد به هر اندازه
مىتواند خم شود واشاره هم بنمايد ، واگر هيچ نتواند خم شود بايد موقع ركوع بنشيند
ونشسته ركوع كند ، واحتياط مستحب آن است كه نماز ديگرى هم بخواند وبراي ركوع
آن در حال قيام با سر اشاره كند .
" مسأله 907 " كسى كه در حال ايستاده مىتواند براي ركوع با سر اشاره كند ودر حال
نشسته هم نمىتواند ركوع كند ولى مىتواند كمي خم شود ، بايد ايستاده نماز بخواند ،
واحتياط واجب آن است كه نماز ديگرى هم بخواند وموقع ركوع آن بنشيند وهر قدر
مىتواند براي ركوع خم شود .
" مسأله 908 " كسى كه پس از خم شدن ورسيدن به حد ركوع وآرام گرفتن بدن از
ركوع سر بردارد ودوباره به قصد ركوع به اندازه ركوع خم شود ، نمازش باطل است
وبايد دوباره بخواند .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص١٦٧