ب - چنانچه مجبور باشد نشسته نماز بخواند ، بايد به گونه اى قرار گيرد كه صورت ،
سينه وسر دو زانوى أو رو به قبله باشد .
ج - اگر مجبور باشد خوابيده نماز بخواند ، بايد طورى به پهلوى راست بخوابد كه
جلوى بدن أو رو به قبله قرار گيرد ، واگر نمىتواند ، بايد به پهلوى چپ به گونه اى بخوابد
كه جلوى بدن أو به سمت قبله باشد ، واگر به اين طور هم نمىتواند ، بايد به پشت
به گونه اى بخوابد كه كف پاهاى أو رو به قبله قرار گيرد .
" مسأله 727 " نماز احتياط وسجده يا تشهد فراموش شده حكم أصل نماز را دارد وبايد
رو به قبله خوانده شود ، همچنين بنابر احتياط واجب سجده سهو نيز همين حكم را دارد .
" مسأله 728 " نماز مستحبى را مىتوان در حال راه رفتن ويا سواره خواند ، واگر
كسى در اين دو حال نماز مستحبى را بخواند لازم نيست رو به قبله باشد .
" مسأله 729 " جستجو براي پيدا كردن سمت قبله واجب است ، ونمازگزار
مىتواند به گفته دو شاهد عادل كه از روى نشانه هاى حسى شهادت مىدهند ، يا به قول
كسى كه از روى قاعده علمي قبله را مىشناسد ومحل اطمينان است عمل كند ، واگر هيچ
يك از اين راهها ممكن نشد ، بايد به گمانى كه از محراب مسجد مسلمانان يا قبور آنان يا از
راه هاى ديگر پيدا مىشود عمل نمايد ، حتى اگر از گفته فاسق يا كافرى كه به واسطه قواعد
علمي قبله را مىشناسد گمان به قبله پيدا كند كافى است .
" مسأله 730 " كسى كه گمان به قبله دارد چنانچه بتواند گمان قويترى پيدا كند ،
نمىتواند به گمان خود عمل نمايد ، مثلا اگر ميهمان از گفته صاحبخانه گمان به قبله پيدا
كند ولى بتواند از راه ديگر گمان بيشترى حاصل نمايد ، نبايد به گفته صاحبخانه قناعت كند .
" مسأله 731 " اگر براي پيدا كردن قبله وسيله اى ندارد يا با اين كه كوشش كرده
گمانش به طرفي نمىرود ، چنانچه وقت نماز وسعت دارد بنابر احتياط واجب چهار نماز
به چهار طرف بخواند ، واگر به اندازه چهار نماز وقت ندارد به اندازه اى كه وقت دارد
نماز بخواند - مثلا اگر فقط به اندازه يك نماز وقت دارد ، بايد نماز را به هر طرفي كه
مىخواهد بخواند - وبنابر احتياط قضاى نماز را هم بجا آورد . وبايد نمازها را به گونه اى
بخواند كه يقين كند يكى از آنها رو به قبله بوده ، يا انحراف آن به طرف دست راست يا
دست چپ قبله نرسيده باشد يعنى كمتر از 45 درجه باشد .
" مسأله 732 " اگر يقين يا گمان كند كه قبله در يكى از دو طرف است ، بايد به هر دو
طرف نماز بخواند ، ولى احتياط مستحب آن است كه در صورت گمان به هر چهار طرف
نماز بخواند .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 141
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص١٤١