غربى مدينه وجبلين حدّ جنوبي وشمالي آن « 1 » .
يكى از أحاديث تحريم كه بر احكام بسيار مشتمل است اين است كه رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - فرمود كه كنده وبريده نمىشود گياه تَر مدينه وتنفير « 2 » كرده نمىشود صيد مدينه وبرداشته نمىشود لقطهء « 3 » و « 4 » أو مگر كسى كه بردارد براي تعريف واخبار . وصالح وسزاوار نيست هيچ مردى را كه سلاح بردارد ودر آنجا براي قتال ونه آنكه قطع كند در آنجا شجرهاى را مگر كسى كه علف دهد شتر خود را .
وحديث ديگر در حدّ حماى « 5 » رسول - صلى اللَّه عليه وآله وسلم - اين است كه حماى آن حضرت يك بَريد « 6 » است از هر ناحيهء مدينه كه خَبْط كرده نمىشود شجر أو وقطع كرده نمىشود الّا چوبى كه به آن شتر رانند . خَبْط شجر عبارت از زدن اوست تا أوراق أو بريزد .
بدان كه آنچه مذكور شده است ازذكر بَريد در حد حماى رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - أو غير حرم است وقائلان به تحريم مدينهء مُشرّفه تعرض نكردهاند به اجراى احكام بر موضعي كه غايت بريد وغايت حدّ حرم مدينه است ليكن بعضي أحاديث ضعيفه وارد شده است كه آن نيز داخل حرم است .
عَيّر به فتح عين مهمله وسكون ياء تحتانيه كوهى است مشهور در قبلهء مدينه نزديك ذوالحليفه وعير را عاير نيز گويند « 7 » وبر بالاى أو نيز كوهى است مُسما به غير
ومميز بينهما . تقييد أول است به لفظ وارده وثاني به صادر يعنى اوّل را عير وارد گويند وثاني را عير صادر گويند وثور به فتح مثلثه ، كوهى است خرد در پس احُدّ ودر ثور اختلاف بسيار است . أصح ومعتمد اين است كه مذكور شد واز اينجا لازم مىآيد كه احُدّ از حرم
هامش
( 1 ) - م ول : ومراد به لابتين لابتين وما بين لابتين ، است .
( 2 ) - تنفير : رماندن .
( 3 ) - لقطه : مالي كه بر روى زمين پيدا شود وصاحب آن معلوم نباشد .
( 4 ) - م : لِقظه .
( 5 ) - حماء : علفزارى كه حكام براي چهارپايان خود از غير منع كنند .
( 6 ) - م : بريده .
( 7 ) - م : گويد .