نفى كرد . زيرا اين توخالى بودن به مرور زمان دگرگون شده وهر بار كه ديوار قبله را خراب مىكردند ويا مسجد نبوي را توسعه مىدادند اين محراب عمقش بيشتر مىشد . تا اينكه در عمارت عثمان در سال 24 هجرى شكل كاملًا مجوف به خود گرفت .
در هر صورت محلّ مصلاى رسول خدا - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - كه به نام محراب خوانده شد در ساختمان مسجدالنبى در طول زمان حفظ شد ودر بازسازيى كه توسط سلطان اشرف قايتباى پس از حريق صورت گرفت محراب مسجد نيز با نقش وتزيينات وكتابتهاى مختلف تزيين شد .
در كتيبهء قسمت فوقانى محراب اين عبارت به چشم مىخورد . « هذا محراب رسولاللَّه - صلىاللَّه عليه وآله وسلم . »
ودر جانب غربى ستون محراب نوشته شده : « هذا مصلى رسول اللَّه ، صلىاللَّه عليه وآله وسلم . »
در مسجدالنبى ، غير از محراب رسولاللَّه محرابهاى ديگرى نيز وجود دارد ، مانند « محراب عثمان » كه در زمان عثمان ساخته شد وشافعىها در آن نماز مىخواندند و « محراب سليمانى » كه در غرب منبر شريف است ودر سال 938 ه . ق توسط سلطان سليمان عثمانى ساخته شد وبه « محراب حنفي » معروف است كه حنفىها در آن نماز مىگزاردند .
« محراب تهجّد » : كه در روى استوانه تهجّد بود وپشت خانهء صديقهء كبرى قرار داشت وپيامبر نماز شب را در آن محل اقامه مىفرمود . اين محراب در توسعهء دورهء سعودى برچيده شد .
« محراب فاطمه » : در جنوب غرب محراب تهجد ، داخل مقصوره يا حجرهء فاطمه قرار دارد كه از پشت پنجره براي زائران نمايان است .
« محراب مشايخ حرم » : در مكان أهل صُفّه ساخته شده بود به فاصلهء چهارمترى « دكةالاغوات » قرار دارد . آثار ، ص 98
خلاصة الوفا بأخبار دار المصطفى ( ص ) ( اخبار مدينه ) ( فارسى ) — صفحة 434
مساهمون: سيد كمال حاج سيد جوادى
ص٤٣٤