بويرمه : چاهى است در بنى الحارث بن الخزرج در نسخهء ابن شبه بر اين صيغه است ليكن محتمل .
بويره : تصغير بئر است ودر صحيح است كه « حرق نخل النضير وهي البويرة » وآنچه معروف است به اين اسم در قبلهء مسجد قبا نه اين موضع است ودر بعضي أحاديث بويله آمده به لام بدل « 1 » راء « 2 » .
بيداء : بلندى است كه در پيش ذوالحليفه است چون از وادى برآيند به آن صحرا در آيند ميان ذوالحليفه وجبل مفرح « 3 » .
بَيسان : به فتح موحده وسكون مثناة تحتانيّه وسين مُهمله والف ونون آبى است شور در ميان خيبر ومدينه كه پيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - در غزوهء ذي قرد به آنجا نزول فرموده وآن محل را نعمان ناميده وبه طيب وصف فرمود ، ه تغيير اسم كرده . پس حق تعالى تغيير حقيقت أو كرده آبش را شيرين ساخته وآن محل را طلحه خريده تصدق نموده .
حرف التآء
تاراء : به مَدّ در مساجد تبوك مذكور شد .
تبوك : همچو صَبُور موضعي است ميان وادى القرا وشام . صاحب تاريخ گفته : از مدينه تا آنجا دوازده مرحله است ليكن آنچه به ما ظاهر شد زيادة از دوازده مرحله است ودر آنجا عيني ونخلى وحايطي است منسوب به پيغامبر [ 131 - ب ] - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - وپيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - فرموده بودند : وقتي كه آنجا نزول كنند هيچ كس به چشمهء آن دست نرساند . ودو مرد پيش شده ديدند محل آن را كه از آب خالى نيست ، پس ايستاده به تير خود آن را مىجنباندند تا كه آبش بيشتر شود پيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - فرمود : « مازِلتما تبوكانِها » يعنى شما لا يزال حركت مىداديد پس مُسمّا شد به تبوك وآن سرور - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - عَنَزهء خود يعنى عصانيزه را سه بار به محل آن فرو كوفت واز آنجا سه چشمه به جوش آمد ودر صحيح مسلم است كه پيغامبر -
هامش
( 1 ) - ل : لام در بدل .
( 2 ) - ل : راء ندارد .
( 3 ) - ر . ك : بخش إضافات .