بئر حاء
بئر حاء به فتح موجده وكسر أو وبه فتح راء مهمله وضم أو وبه مدّ همزه در هر دو وبه فتح موحده وراء مهملهء مقصوره ، فعيلى « 1 » است مشتق از البراح . به معنى زمين منكشف وغير اين نيز گفتهاند ودر صحيح است كه ابوطلحه أكثر أنصار بود به حسب مال از نخل ودوستترين اموالش بئرحا بود وبئرحا مستقبل مسجد بود ورسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - بود كه به آنجا [ 116 - آ ] مىدرآمد واز آب أو مىآشاميد ودر سايهء آن حديقه استظلال مىنمود وهم در روايت صحيح است كه ابوطلحه آن را به اقارت خود تصدق نمود از جمله اقرباى أو يكى أبى وحسان بود - رضىاللَّه عنها . وحسان حصهء خود را به معاوية فروخت ، چون به أو در اين معنى عتاب كردند گفت : آيا صاع خرما به صاع دراهم نفروشم ودر اين روايت هست كه اين حديقه در موضع قصر بنى حُديله « 2 » بود كه آن را معاوية بنا كرده بود ودر روايتي ديگر است كه معاوية بن سفيان قصر بنى حديله « 3 » را بنا كرد تا كه حصن شود ودر ميان اوست ، بئرحاء وآن قصر را دو دَر است ودر كلام مطرى آنكه دَرِ شمالي سور مدينه است در ميان أو وسور راه است ومعروف است امروز به نُويريه به سبب آنكه بعضي از زنان نويريّين آن را خريده بر فقرا ومساكين وقف نموده وصاحب تاريخ مىگويد : ظاهر در آن است كه بعضي از آن امروز داخل سور باشد .
بئر حُلوه
به حاء مهمله . آمده كه پيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - در تحت اراكى كه در سر آن بئر بوده قيلوله فرموده ليكن امروز معروف نيست .
بئر ذرع
به ذال معجمه . آمده است كه پيغامبر - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - به بنى خطمه « 4 »
هامش
( 1 ) - م : فعلى .
( 2 ) - م ول : حديله .
( 3 ) - م ول : حديله .
( 4 ) - هر سه نسخه : حطمه .