قلاوون بعضي مواضع را تجديد نمود وبعد از آن غالب سقف أو را اشرف برس باي در سنهء أربعين وثمانمائه « 1 » مجدّد ساخت وبعد از آن در سنهء سبع وسبعين وثمانمائه « 2 » منارهء آن افتاده وتجديد يافته در زمان سلطان اشرف قايتباى بعد از هدم آن با أساس با آنچه ملاصق اوست از سور مسجد تا در غربى را بنا كردهاند سبيل وبركه را كه در حديقهء عيني است .
اما راهى كه رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - به آن راه به قبا تشريف مىفرمود :
إسحاق بن أبو بكر گفته : رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - در مبدأ توجهء خود به قبا بر مصلّا مرور مىفرمود بعد از آنكه از ميان خانهء كثير بن الصلت ومعاوية كه در مصلّا است گذشته از جانب قبله مصلّا وناحيهء وادى بطحان به قبا تشريف مىفرمود ودر وقت رجوع به طريق دار صفوان بن سلمه بر مسجد بنى زريق گذشته از كتاب عروه به بلاط مىبرآمد ، پس معلوم مىشود كه همچنان كه رفتن از راه بلاط است آمدن به آن است ودر صحيح است كه هر گاه كه رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - به قبا مىرفت به امّ حرام كه زن عبادة بن الصامت بود - رضىاللَّه عنها - داخل مىشد . پس به مقتضاى اين حديث به دار بنى سالم كه در غربى مسجد [ 98 - آ ] جمعه است مرور مىكرده باشد زيرا كه خانهء عباده - رضىاللَّه عنه - در ميان ايشان بود واز جمله مواضعى كه در قبا تبرك جسته مىشود بر زيارة آن دار سعد بن خيثمة است كه در قبلهء مسجد است ودر ركن غربى قبلهء مسجد موضعي است كه أو را مسجد على مىنامند ، شايد كه مسجد دار سعد باشد .
ابن شبّه روايت كرده كه نبي - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - در خانه [ اى ] كه در دار سعد بن خيثمة است در قبا اضطجاع فرموده يعنى بر پهلوى مبارك خُسبيده « 3 » واستراحت نموده .
ابن زباله مىگويد : زعم مردم آن است كه نبي - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - از مهراس دار سعد وضو ساخته وايضاً خانهء كلثوم بن الهدم كه رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - عند
هامش
( 1 ) - 840 .
( 2 ) - 877 .
( 3 ) - د وم : خفته . ل : چسپيده .