تعالى روى يكى از شما را تقبيل كرده پس بايد كه در پيش روى أو تف نيندازد . وتقبيل كنايت غايت قبول است والا حقيقت - ان تعالى اللَّه عن ذلك علواً كبيراً .
در اين مضمون هم از ابن عمر به چند وجه أحاديث مروى شده وحاصل همه آنكه در زمان مبارك رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - به جهت تدارك قبح نخامه بر مسجد زعفران ماليده ودر بعضي طرق مروى است كه چون صاحب نُخامه به جاى آن زعفران طلا نمود ، آن حضرت - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - تحسين فرمود . پس از اين أحاديث معلوم شد كه حدوث تخليق مسجد در زمان آن سرور بود - صلى اللَّه عليه وآله وسلم .
پس آنكه جابر - رضىاللَّه عنه - گفته كه أول كسى كه مسجد را تخليق نمود ومؤذنان را رزق تعيين فرمود عثمان بود ، محمول است بر آنكه أو ترتيب اين كار كرد ودر زمان خلافت عمر بن عبد العزيز به امر شريف أو قبلهء مسجد را تخليق مىكردهاند ومذكور شد كه خيزُران والدهء « 1 » هارون در سال صد وهفتاد از هجرت آمده امر كرد كه مسجد وقبر شريف وغير ذلك از مواضع ديگر را تخليق كنند .
اما اجمار مسجد يعنى سوختن عود در مسجد
يحيى روايت كرده كه با عمر از جايى پارهاى عود آمد وبه مردم نمىرسيد پس فرمود كه به آن عود مسجد را اجمار كنيد كه مسلمانان منتفع شوند « 2 » .
يحيى مىگويد : اجمار مسجد تا اين زمان سُنّتى است ثابت در ميان خلفا كه هر سال پارهاى عود مىآرند وشبهاى جمعه وروزهاى آن نزد خطبه در خلف منبر آن را اجمار مىكنند ونيز روايت كرده كه از شام به [ 88 - ب ] عمر ، مجمرهء نقرهاى كه صورتها داشت فرستادند وعمر آن را به سعد كه جد مؤذّنان است داد وگفت كه به اين مجمره در روز جمعه ودر ماه رمضان اجمار كن وسعد به آن اجمار مىكرد وآن را در نزد عمر مىگذاشت وأبو يعلى در مسند خود از ابن عمر روايت كرده كه عمر مسجد رسول را - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - در هر جمعه اجمار مىكرد .
هامش
( 1 ) - م : ندارد . ل : خيزران سرية .
( 2 ) - از اينجا ادامهء مطلب در نسخهء د شروع مىشود .