شرقي را تا باب جبرئيل هدم كرده اين جدار شرقي را پاره بيرون برآوردند كه مقدار يك گز ونيم بيرون برآمد ومحراب عثمانى را توسعه نمودند وأساطين مسجد را كوتهتر ساخته بر سرهاى آنها از خشت پخته عقدها بستند وبر بالاى آن چوبهاى سقف را انداخته بر سقف واحد اكتفا نمودند وپيش از اين ستونها همچو جهت غربى وشرقي وشامي بر سقف متّصل بود وبالاى محراب عثمانى قبهاى بر بالاى ستونها بستند وبر بالاى حجرهء شريفه وحوالي آن قبهء عالي بر بالاى دعايمى كه در زمين مسجد بود عمارت نمودند وبعضي از آن ستونهايى كه در مقصورهء حجرهء شريفه بود دعامه ساختند ودر ميان اين قبهء عظيمه وميان ديوار شرقي وهمچنين در جهت شمالي متّصل به متهجّد عقدها وطاقها بستند ودر جهت قبله يك قبه مختصر وسه قبهء ديگر در حوالي أو مختصرتر از آن كه « مجاريد » گويند ، بستند وميان اين عقدهها ومنارهء رئيسيه بادگيرى براي ضياء وهوا گذاشتند . دَرِ منارهء رئيسيّه كه أول در جهت مغرب بود اين بار در جهت شام ساخته در پيش أو چهار درجه بنا كردند ومحل در أول را از براي خطيب جايى ساختند كه آنجا مىنشسته وانتظار وقت خطبه مىبرده [ 85 - آ ] در زمان قديم ودر اندرون بابالسلام در پيش أو دو قبهء ديگر احداث نمودند وبابالسلام را به رُخام سفيد وسياه در غايت زينت بنا كردند وزمين پيشگاه مسجد را نسبت به زمين مصلّاى نبوي پست ساختند ودر پيش مصلّاى نبوي به جاى صندوق دعامه بنا كرده محراب آن را در آن دعامه ساختند واين محراب ومحراب عثمانى را به رُخام ملوّن در غايت لطافت وخوبى زينت دادند وحجرهء شريفه وحوالي آن را مثل أول ترخيم نمودند ومنبر ودكهء موذنان را نيز مثل أول به رخام ساختند ودر جهت شرقي از بابالنسا تا آخر مسجد ودر جهت غربى از بابالرحمه تا آخر مسجد صفه بستند پستتر از صفه جهت شمالي وديوار مسجد را از بابالسلام تا بابالرحمه هدم نموده در آن ما بين ، رباطى ومدرسهاى براي سلطان وقت بنا نموده در سه طبقهء آن طاقچهها به جانب مسجد گذاشتند كه مجموع آن سى طاقچه مىشود وبر طبقهء بالا واز سيم « 1 »
هامش
( 1 ) - م : زنجير .