كه ذكرش سبق يافت . [ 82 - آ ]
از اين حريق غير گنبدى كه الناصرلدين اللَّه براي حفظ ذخاير حرم محترم أنشأ نموده چيزى سالم نماند ودر اين گنبد مصحف عثمانى وصندوق بزرگ چند متقدمةالتاريخ كه بعد از ثلثمائه ساخته بودهاند سالم مانده ومورّخان گفتهاند كه بعد از اين حريق ستونهاى مسجد همچو تنههاى خرما ايستاده مانده بود وهرگاه كه بادي برمىخواست آن را مىجنبانيد ليكن اين عجيب مىنمايد زيرا كه ستونها از چوب نبود كه باد آن را تواند جنبانيد - واللَّه اعلم - ورصاص بعضي ستونها گداخت وآن ستون افتاد وسقفي كه بر بالاى حجرهء شريفه بود افتاد وحجرهء شريفه نيز به سبب آن بر بالاى قبور منورهء معطره افتاد ودر صباح جمعه موضعي را براي نماز آماده ساخته كيفيت حال را به خليفهء وقت مستعصم باللَّه عرض نمودند ودر موسم حج آلات عمارت واستادان كار به ركب عراق ، يعنى حاجيان بغداد وآن نواحي آمده در أول سنهء خمس وخمسين وستمائه « 1 » ابتداى عمارت نمودند وقصد كردند كه آنچه از سقف سوخته بر بالاى قبور شريفه افتاده بود آن را ازاله نمايند ليكن به سبب مهابت احترام قبور شريفه كسى بر اين جرأت ننمود ، پس رأى أمير مدينه به اتفاق أكابر آن حرم محترم بر آن قرار يافت كه اين معنى را به خليفه عرض كنند تا هر جوابي كه از آنجا آيد بر وفق آن عمل نمايند وبنابر آنكه خليفه وأهل دولت أو به سبب غوغاى تتار واستيلاى ايشان با عمال بغداد ، به حال خود گرفتار بودند در آن سال جوابي نيامد پس آن شكسته وريختهايى كه بر آن محل شريف افتاده بود همچنان به حال خود ماند وهيچ كس نتوانست كه جسارت نموده به آن محل شريف رفته آن موضع منيف را رُفْتِه از آن أوساخ پاك سازد وكلام مطرى وتابعان أو مقتضى آن است كه شباك ظاهر وسقف حجرهء شريفه را تا سر ستونها رسانيدند به حيثيّتى كه سقف [ 82 - ب ] حجره ومسجد يكى شد . ليكن اين خطاست زيرا كه سقف مُتقن محكم ديگر در تحت سقف مسجد وبالاى حجرهء شريفه در حريق ثاني مشاهده شده كه رد اين قول مىكند ودر همين سنهء خمس وخمسين حجرهء شريفه وحوالي أو تا حايط قبلي وحايط شرقي تا
هامش
( 1 ) - 655 .