فصل ششم
در زيادتى عمر كه بر مسجد نبوي افزوده واتخاذ بطيحاء در ناحيهء آن .
بدان كه أبو بكر چيزى در بناى مسجد شريف زيادة نساخت مگر آنكه ستونهاى مسجد كهنه شده بود به جذوع نخل ، آن را تجديد فرمود [ 67 - آ ] وعمر زيادة كرد وبه خشت بنا نمود ودر جانب قبله زيادة كرد از حدّ ستونهايى كه در قبله مقصوره است وستونها را از چوب ساخت ومعارضه نمىكند به اين خبر صحيح آنچه مروى شده است كه در زمان عمر ستونها را از خشت بنا كرد وچوبها را بيرون آورد .
از ابن عمر مروى شده است كه در زمان عمر طول مسجد از قبله تا جهت شامي صد وچهل گز بود وعرضش صد وبيست گز واز اين سخن ملخص مىشود كه زيادتى عمر در جانب مغرب مقدار دو ستون بوده باشد كه به اين زيادتى صد وبيست گز نزديك مىشود ونهايت زيادتى در جهت مغرب ستون هفتم است واز جهت مشرق به سبب ابقاى حجرههاى شريفهء نبويّه چيزى نيفزود وزيادتى جهت قبلي چنان كه مذكور شد تا حد ستونهاست وآن مقدار ده گز باشد . پس بايد كه سى گز ديگر در جهت شامي زيادة شده باشد ومروى شده است كه بلندى سقف از زمين يازده گز بود وأساس مسجد را مقدار طول قامت به سنگ بنا نمود وشش درگذاشت ، دو در يمين قبله ، يعنى باب مروان مشهور به بابالسلام وباب عاتكة معروف به بابالرّحمه ودو در از يسار قبله ، يعنى بابى كه رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - از آن در مىآمد وباب النساء ودو در از پس قبله