يعنى مقبره مشهور .
صاحب تاريخ گفته كه آنچه نزد ما راجح شد آن است كه بئر ابوايّوب همان چاهى است كه امروز مشهور است به بئر ايّوب وآن در يسار كسى است كه بيرون مىآيد از شهر مدينه از راه بقيع چون برسد به مشهد سيدنا إبراهيم در يسار أو راهى است كه مروى مىكند به خاك توده كه از آنجا توصل « 1 » كرده مىشود به حديقهاى كه معروف است به أولاد الصّيفى « 2 » وچاه مذكور در آن باغ است ودرجها « 3 » دارد كه از آن درجها به آن چاه فرود مىآيند وهمان نواحي ناحيهء [ 57 - ب ] خبخبهء « 4 » است وآنچه در باب ذرع مسجد مذكور شد محمول است بر بناى أول چه از روايت ديگر معلوم مىشود كه صد گز درصد گز بوده باشد بر هيئت تربيع ، اين است مرضى ومختار .
صاحب تاريخ چنان كه تصريح نموده بر اين معنى . ومسجد را أول سه در بود يكى در جانب پس ، يعنى كعبه ودوم درى ديگر كه باب عاتكة وباب الرحمة گويند ، سوم درى كه آن سرور - صلى اللَّه عليه وآله وسلم - از آنجا در مىآمد وآن را باب آل عثمان گويند وامروز مشهور است به باب جبرئيل - عليهالسلام - واين دو در به حال خود است وتغيير نيافته اما آن درى كه در جهت كعبه بود بعد از تحويل قبله از جانب بيتالمقدس به جانب كعبه تغيير يافت ودر محاذى أو درى ديگر گشادند وابن زُباله تصريح كرده به آنكه مسجد شريف را در زمان شريف أو دوبار بنا كردند يكى در اوّل قدوم وآن كمتر از صد در صد بود وچون فتح خيبر شد يك مثل أول در جميع أطراف زيادة كردند چون در اين روايت تصريح وتنصيصى نيست بر آنكه در اين دو بنا مسجد شريف چند گز بود بايد بر آنچه سابقاً مذكور شد كه هفتاد در شصت بود وبعد از آن صد در صد شد ، حمل نمود تا توفيق
بين الروايات حاصل شود وتأييد مىكند تعدد بناى مسجد شريف را آنكه مروى شده است كه رسول - صلى اللَّه عليه وآله وسلم - به صاحب آن بُقعه كه به ادخال اومسجد زيادة شد
هامش
( 1 ) - توصل : 1 رسيدن ، وصول .
( 2 ) - ل ، م : الصفى .
( 3 ) - درج : پله .
( 4 ) - هر سه نسخه : حبحيه .