تعالى
« من أول يوم » در آيهء مذكوره ظاهر در مسجد قباست زيرا كه أول مسجدى كه عند قدوم مدينه بنا شده اوست مگر آنكه گوييم معنى آية آن است كه هر آينه مسجدى كه أساس أو بر تقوى است از أول روز تأسيس ونظر به اين معنى هر دو مسجد شريف مصداق « لمسجد اسِّسَ عَلَى التقوى » « 1 » مىافتد وجمع مىشود ميان احاديثى كه به حسب ظاهر مُتعارضاند چه بعضي صريح است در آنكه مراد مسجد مدينه است وبعضي در آنكه مراد مسجد قباست - واللَّه اعلم - ودر صحيحين است كه « لا تشدّ الرحال الا إلى ثلاثة مساجد ، مسجدى والمسجدالحرام والمسجد الأقصى » « 2 » يعنى باربسته نمىشود براي زيارة وتبرك جستن الّا به جانب سه مسجد يكى مسجد من ديگرى مسجدالحرام ديگر مسجد أقصى وهمين مضمون را مسلم به لفظ ديگر وامام احمد وابن حبَّان وطبرانى وبزار « 3 » به اندك اختلافى در لفظ حديث روايت كردهاند ودر روايتي نيز آنكه بهترين جايهايى كه به سوى أو رحلت كنند اين مسجد من وبيتالعتيق يعنى كعبه است بىذكر [ 38 - آ ] مسجد أقصى ودر صحيحين است كه يك نماز در اين مسجد من بهتر از هزار نماز است در غير آن از مساجد مگر مسجدالحرام زيرا كه من آخر پيغامبرانم ومسجد من آخر مساجد انبياست - صلوات اللَّه وسلامه عليهم . پس نظر به اين حديث يك نماز در اين مسجد شريف بهتر از هزار نماز باشد در مسجد أقصى زيرا كه در استثنا داخل نيست .
چنين استنباط كردهاست صاحب قاموس به تعبيّت أبو سليمان داود شاذلى - رحمهااللَّه .
وصريح است در اين معنى حديث أرقم - رضىاللَّه عنه - كه گفت آمدم به نزد رسول - صلىاللَّه عليه وآله وسلم - كه وداع كنم به داعيه خروج به سوى بيتالمقدس . گفت : تو را چه بر اين مىدارد مگر تجارتي در خاطر دارى . گفتم : نى مىخواهم كه در آنجا نمازگزارم .
گفت كه يك نماز در اينجا بهتر از هزار نماز در آنجاست وطبرانى از ثقات روايت كرده كه نمازى در بيتالمقدس همچو هزار نماز است در ساير مساجد غير مسجدالحرام ومسجد نبوي به قرينهء أحاديث گذشته . پس نظر به اين حديث ، نمازى در
هامش
( 1 ) - سورهء توبه ، آية 108 .
( 2 ) - عامّهء وخاصّهء در بارهء اين روايت بحث كردهاند . ر . ك به پخش إضافات .
( 3 ) - ل : بزاز .