فلينتفع امرؤ بنفسه ؛ هرانسانى بايد از توانايىهايش بهره گيرد .
. . . عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ . . . ؛
« 1 »
اى اهل ايمان ! شما ايمان خود را محكم نگاه داريد كه اگر همهء عالم گمراه شوند و شما به راه هدايت باشيد زيانى از كفر آنها به شما نخواهد رسيد .
. . . وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ . . . ؛ *
« 2 »
و هرعمل نيك كه براى آخرت خويش پيش فرستيد پاداش آن را نزد خدا بيابيد .
انسان آگاه
فانّما البصير من سمع فتفكّر ، و نظر فابصر ؛ زيرا شخص بصير تنها كسى است كه بشنود و بينديشد ، و آگاهانه در امور بنگرد ، نه هركسى كه تنها چشم ظاهرى داشته باشد .
و انتفع بالعبر ؛ و از عبرتها منتفع شود .
خداى تعالى به نقل از زبان فرعون مىفرمايد :
فَقالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى * فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولى * إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشى ؛
« 3 »
پس ( فرعون از روى غرور و تكبّر ) گفت : منم خداى بزرگ شما . خدا هم بر اثر اين غرور و سركشى او را به عقاب دنيا و آخرت گرفتار كرد تا به هلاكت او اهل معرفت عبرت گيرند .
ثمّ سلك جددا واضحا ؛ سپس در راه روشن گام نهد . در صحاح آورده : جدد ، زمين سفت و سخت است ، و در مثل گويند : من سلك الجدد أمن العثار ؛ كسى كه بر زمين سخت راه رود از لغزش در امان باشد .
خداى تعالى مىفرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 105 .
( 2 ) . مزمّل ( 73 ) آيهء 20 .
( 3 ) . نازعات ( 79 ) آيات 24 - 26 .