ديگر انتقام گيرد . اهل طاعت را در جوار رحمت خود قرار دهد در بهشت جاودان مخلّد سازد ، جايىكه ساكنانش از آن كوچ نكنند و دچار تغيير حال نشوند ، مصيبت و ترس به آنان نرسد ، به بيمارىها مبتلا نشوند ، هيچ خطرى آنان را تهديد نكند و به سفر ديگر نروند . گناهكاران را در بدترين جا وارد سازد ، دستهايشان را به گردنها غل نمايد موهاى پيشانىشان را به پاها بهپيچاند ، جامهها از قطران و پيراهنها از آتش بر آنان بپوشانند و در عذابى كه گرماى آن شديد ، در جايى دربسته ، در آتشى بس سوزان ، صدايش ترسناك ، زبانهاش بلند ، نعرهاش هولناك ، نه مقيمش از آن خارج ، و نه از اسيرش فدا پذيرفته شود ، و نه غل و بندهايش گسسته گردد ، آن خانه را مدّتى نيست تا سپرى شود ، و نه ساكنانش را دورهاى ، تا بهسر آيد . »
برپا شدن رستاخيز
حتّى إذا بلغ الكتاب أجله ؛ تا آن زمان كه عمر دنيا تمام شود .
اصل در اين تعبير گفتار خداى سبحان است :
. . . وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتابُ أَجَلَهُ . .
. « 1 » ؛ عزم عقد و ازدواج مكنيد تا زمان عدّهء آنها منقضى شود . كه آن كنايه از فرا رسيدن وقت است .
و الأمر مقاديره ؛ و مقدرات ( جهان ) بهپايان رسد .
خداى تعالى مىفرمايد :
. . . قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً
« 2 » ؛ خداوند براى هرچيز قدر و اندازهاى مقرّر داشته است .
و ألحق آخر الخلق بأوّله ؛ بازماندگان خلق به اوّلشان ملحق گردد .
در خبر آمده : اول خلق را در انتظار آخرشان نگه داشتهاند . « 3 »
و جاء من أمر اللّه ما يريده من تجديد الخلق ؛ و فرمان خدا دربارهء آفرينش نوى كه اراده مىنمايد صادر شود .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 235 .
( 2 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 3 .
( 3 ) . شرح ابن ابى الحديد ، ج 7 ، ص 210 .