لكنت أوّل حاكم على نفسك بذميم الأخلاق و مساوى الأعمال ؛ تو اوّل كسى بودى كه به بدى اخلاق و زشتى اعمال خود حكم مىنمودى . در صحاح گويد : ساءه يسوءه - سوء و مسائة و مسائية نقيض سرّه است ؛ يعنى او را اندوهناك نمود .
سيبويه گويد : از خليل از كلمهء سوائية در تعبير سؤته سوائية پرسش نمودم ، گفت :
سوائية بر وزن فعالية است ؛ مانند علانية و كسانىكه سواية گفتهاند همزهء آن را حذف كردهاند ؛ و نيز از او از كلمهء مسائية پرسيدم ، پاسخ داد : در آن قلب صورت گرفته و در اصل مساوئة بوده ، همزهاش را به علت تخفيف قلب به ياء نموده ، و واو را نيز قلب به همزه . . .
و حقا أقول ما الدّنيا غرّتك و لكن بها اغتررت ؛ به حق همى گويم كه دنيا تو را نفريفته ، بلكه اين تويى كه فريب دنيا را خوردهاى .
مقصود امام عليه السّلام اين است كه اسناد فريب دادن به دنيا كه گويند : دنيا فلان را فريب داده اسنادى مجازى است ، و درحقيقت اين مردماند كه به سبب دنيا فريفته گردند ، و نظير اينگونه مجاز فراوان است ؛ مانند قول خداى تعالى :
وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ . .
. « 1 » ؛
و محققّا بسيارى از جن و انس را براى جهنم واگذارديم .
كه در حقيقت خداوند آنان را براى ورود در دوزخ نيافريده بلكه آفريده تا او را بندگى كنند و بهشت روند ؛ ولى از آنجا كه آنان به علت ارتكاب گناهان به جهنم روند پس گويى براى آن آفريده شدهاند .
و مانند آيهء شريفه :
فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً . .
. « 2 » ؛
اهل بيت فرعون ( آسيه ) موسى را از دريا برگرفت تا درنتيجه دشمن و مايهء اندوه آل فرعون شود .
كه در حقيقت موسى عليه السّلام را بدين منظور از آب نگرفتند ؛ ولى چون منجرّ به اين
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 179 .
( 2 ) . قصص ( 28 ) آيهء 8 .