و از آنچه روزى شما كرديم در راه خدا انفاق كنيد پيش از آنكه مرگ بر يكى از شما فرا رسد در آن حال ( به حسرت ) بگويد : پروردگارا ! اجل مرا اندكى تأخير انداز تا صدقه و احسان بسيار كنم و از نكوكاران شوم ، و خدا هرگز اجل هيچكس را از وقتش كه فرا رسد به تأخير نيفكند و خدا به هرچه كنيد آگاه است .
فإنّكم مرتهنون بما أسلفتم ؛ همانا شما در گرو اعمالى هستيد كه از پيش مىفرستيد .
كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ
« 1 » ؛
هرنفسى در گرو عملى است كه انجام داده است .
و مدينون بما قدّمتم ؛ و جزا داده مىشويد مناسب با اعمالى كه انجام مىدهيد . در صحاح گويد : قول خداى تعالى ،
أَ إِنَّا لَمَدِينُونَ ؛
يعنى جزا داده شده ، و محاسب .
خداى تعالى مىفرمايد :
فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ * وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ * فَلَوْ لا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ * تَرْجِعُونَها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
« 2 » ؛
پس چگونه خواهد بود هنگامىكه جانشان به گلو رسد ، و شما وقت مرگ بر بالين آن مرده حاضريد و مىنگريد . و ما به او از شما نزديكتريم ؛ لكن شما معرفت و بصيرت نداريد . اگر كار به دست شما و طبيعت است و شما را آفرينندهاى نيست پس روح را دوباره به بدن مرده بازگردانيد اگر راست مىگوييد .
و كأن قد نزل بكم المخوف ؛ گويا آن وحشتآور ( مرگ ) بر شما فرود آمده است .
در نسخهء مصرى ، « كأنّ » با تشديد و فتح نون آمده ؛ و لكن صحيح تخفيف و سكون است ؛ زيرا بر جملهء اسميه داخل نشده و در مثل چنين مواردى « كأن » مخفف شده و اسمش در تقدير است ؛ مانند قول خداى تعالى :
كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ
.
خداى تعالى مىفرمايد :
إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشاها * كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحاها
« 3 » ؛
تنها تو اهل ايمان را هركس كه از ياد آن روز هراسان مىشود به اهوال آن روز
هامش
( 1 ) . مدّثر ( 74 ) آيهء 38 .
( 2 ) . واقعه ( 56 ) آيات 83 - 87 .
( 3 ) . نازعات ( 79 ) آيهء 45 و 46 .