اعضاى بدنش ) .
ثعلب گفته : طابق - به فتح باء - و طابق - به كسر باء - عضو بدن انسان است ، مانند دست و امثال آن ، و به همين معنى آمده در حديث على عليه السّلام كه درمورد سارق فرمود ، منحصرا امر به قطع « طابق » او شده ؛ يعنى دست او .
و نيز در حديث ديگرى فرمود : آنگاه نان پخته و « طابقى » از گوسفند بريان كردم ؛ يعنى ( نيمى از گوسفند ) . « 1 »
و در جمهره آورده : هرچيزىكه قسمتى از آن بر بالاى قسمت ديگرش قرار گيرد قسمت بالا را « طبق اسفل » گويند و السموات الطباق ؛ يعنى آسمانهاى طبقهطبقه بالاى هم . و مستفاد از كلام جمهره اين است كه مقصود از طابقين ، دو طبقه از آتش است نه دو آجر آتشى . بنابراين سخن امام عليه السّلام در معناى قول خداى تعالى است :
يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ . . . ؛
« 2 »
روزى كه عذاب خدا از بالا و زير آنها را فروگيرد .
در تفسير قمى دربارهء قول خداى تعالى :
. . . فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ * يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ * وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ * كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ؛
« 3 »
كافران را لباسى از آتش دوزخ به قامت بريدهاند و بر سر آنان آب سوزان حميم جهنم ريزند ، تا پوست بدنشان و آنچه در درون آنهاست به آن آب سوزان گداخته شود ، و گرز گران و عمودهاى آهنين بر سر آنها مهيا باشد . هرگاه خواهند از دوزخ به درآيند و از غم و اندوه نجات يابند باز فرشتگان عذاب آنان را به دوزخ برگردانند و گويند : باز بايد عذاب آتش سوزان را بچشند ، آمده :
آتش چنان او را بسوزاند كه لب پايينش فروهشته به نافش رسد و لب بالاى او برآمده تا وسط سرش رسد . « 4 »
هامش
( 1 ) . ابن اثير ، نهايه ، ج 3 ، ص 114 .
( 2 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 55 .
( 3 ) . حج ( 22 ) آيات 19 - 22 .
( 4 ) . ج 2 ، ص 8 .