ديگران بخشيده ، و آنچه ديده ، و شنيده ، گفته و يا به او گفتهاند ، و اگر فراموش كند مطالبى را كه بود و يا نبود آنها برايش نفع دارد ، و نشناسد كسانى را كه به او احسان نمودهاند از كسانى كه به وى ستم ورزيدهاند ، و فراموش كند چيزهايى را كه برايش سودمند بوده از چيزهايى كه به حالش زيانبخش است و هرگز راه مقصدش را ياد نخواهد گرفت و اگر چه چندين بار هم از آن بگذرد ، و هيچ دانشى را فرا نخواهد گرفت ، و اگر چه تمام عمر در پى تحصيل آن باشد ، و به هيچ مذهب و آيينى معتقد نخواهد شد ، و از تجربههاى خود بهرهمند نخواهد گرديد ، و از موضوعات گذشته عبرت نخواهد گرفت ، بلكه سزاوار است كه به كلى از انسانيت منسلخ و جدا گردد .
به هوش باش ! در اهميت اين يك نعمت از نعمتهاى خداوند كه گفته شد ، و بالاتر از نعمت حفظ ، نعمت نسيان است ؛ زيرا اگر فراموشى نبود ، پس كسى كه مصيبتى بر او وارد شده هرگز خاطرش تسلى نمىيافت ، و پشيمانى و حسرتش از بين نمىرفت ، و كينهها از دلش بر طرف نمىشد ، و از متاعها و لذتهاى دنيا بهرهاى نمىبرد ، به سبب ياد آوردن آفات و بلاها ، و هرگز از پادشاه ستمگر و از دشمن خود غفلت نمىنمود .
آيا نمىبينى چگونه خداوند در وجود انسان دو قوّهء متضاد آفريده و براى هر كدام رازها و مصلحتهايى قرار داده ؟ ! و چه خواهند گفت آنان كه تمام اشياء را بين دو آفريدگار متضاد ( يزدان و اهريمن ) تقسيم كردهاند در اين اشياء متضاده با آن كه در هر كدام از آنها نوعى مصلحت وجود دارد « 1 » .
4 - اهميت زبان
( 1 ) از امير المؤمنين - عليه السلام - از ويژگى زبان پرسش نمودند ؛ آن حضرت - عليه السلام - فرمود : زبان بسان ترازويى است كه جهل و نادانى آن را سبك نموده ( بالا
هامش
( 1 ) - بحار ، ج 3 ، ص 81 .