مؤمنان
مردمى صاحب جاه و مال بودند . از ايشان صاحب سعيد خواجه تاج الدين مؤمنى در ديوان وزارت نايب صاحب سعيد خواجه شمس الدين صاحب ديوان طاب ثراه بود و نايبى مطلق العنان . در آخر عمر توبه كرد و بتبريز ساكن شد و روزگار خود را بر طاعت موزع گردانيد .
مختاريان [ 1 ]
اصلشان از خير الدين مختار است كه حاجب سلاطين عراق بود . مردمى صاحب حرمت و ثروت و عمل پيشه بودند .
معافيان [ 2 ]
قبيلهاى عظيم ذو القدر بودهاند . از ايشان عبد الملك معافى [ 3 ] عالمى متبحر بود و در زمان او كس به ازو ننوشت . در ديوان سلطان طغرلبيك سلجوقى به راه انشا شريك صفى ابو العلا بود . آن گروه را اكنون در قزوين نسل نيست .
مرزبانان [ 4 ]
قبيلهاى معروف بودند و مقيم محلت دستجرد ، نزديك باغ ميدان . در ايشان علما و اهل حديث بودهاند . [ در تدوين مسطور است كه شبى از منارى كه در جوار خانهاى ايشان بود آوازى آمد : ارحلوا يا اهل مرز . چهل دانشمند معتبر آن شب از قبيله ايشان در گذشتند . بعضى گويند ابن ماجهء محدث رحمه الله از ايشان بود و مقيم محلهء شهرستان نزديك در دشت [ 5 ] و مسجدى كه بر طرف قبلى راه در [ 5 ] دشت به حد طريق مهر هيره [ 6 ] هست به دو منسوب بوده . از گروه مرزبانان سديد الدين عالمى متبحر بود و نسل ايشان اكنون [ 7 ] در قزوين منقطع است .
نيشابوريان
بوقت آنكه در نيشابور زلزله افتاد ، در سنهء اربعين و خمسمائه ، مردم از آنجا
هامش
[ 1 ] - شرح حالشان در نسخهء ب نيست -
[ 2 ] - م ، ر : مختار نامى بود
[ 3 ] - ب :
معافانى - در نسخهء ر ، شرح حال آنان ذيل كلمه « مختاريان » آمده
[ 4 ] - ب : مرزبانيان
[ 5 ] - ر : دروشت
[ 6 ] - رك حواشى ص 782
[ 7 ] - كلمه « اكنون » تنها در نسخه راست .