داشت كه « الحمراء « 1 » ؛ سرخ چهرگان » ناميده مىشدند . آنها از قوىترين قبايل عربى جويا شدند ، به آنها گفته شد كه آنان « تميم » هستند ، پس با آنان هم پيمان گشتند « 2 » كه بزرگترين موج فارسيانى كه پس از تأسيس كوفه ، در آن ساكن شدند ، مجموعهء بزرگى از بقاياى سپاهيان ساسانى بودند كه به سپاه عرب پيوستند و به جنگ در كنار آنها پرداختند و در تاريخ به نام « حمراء ديلم » معروف شدند ، تعداد آنان - بنا به گفته مورخان - چهار هزار سرباز بود ، فرمانده آنان ، شخصى به نام « ديلم » بوده كه همراه وى به فرماندهى رستم ، در قادسيه جنگيدند و هنگامى كه فارسيان شكست خوردند و رستم كشته شد ، پيمان امانى با سعد بن ابى وقاص بستند و با وى شرط كردند در هر جا كه بخواهند ساكن شوند و با هر كه خواهند ، هم پيمان گردند و براى آنها سهمى از بيت المال قرار دهد .
( 1 ) آنان با « زهرة بن حوبهء تميمى » ، يكى از فرماندهان فتح ، هم پيمان شدند سعد ، يك ميليون ، براى آنان ، جيره تعيين كرد ، آنان مسلمان شدند و در فتح مدائن شركت داشتند همان گونه كه در فتح « جلولا » نيز مشاركت نمودند ، سپس نقل مكان كردند و در كوفه اقامت گزيدند « 3 » .
( 2 ) اين عده از افراد مقيم ، مجموعهء بزرگى را در جامعهء كوفه تشكيل دادند ، « فلهوزن » مىگويد آنان بيش از نيمى از ساكنان كوفه بودند و تعدادشان رو به فزونى نهاد تا آنجا كه نسبت عربها در كوفه كمتر شد و در روزگار مأمون ، چيرگى يافتند تا آنجا كه در آن دوره ، زبان فارسى در صدر ، قرار داشت « 4 » .
هامش
( 1 ) الاخبار الطوال ، ص 288 و 293 .
( 2 ) طبرى ، تاريخ .
( 3 ) فتوح البلدان ، ص 279 . خطط الكوفة ، ص 11 .
( 4 ) فكر العربية ، ص 83 - 84 .