با مسلم و دور كردن مردم از او پرداختند .
( 1 )
عناصر جمعيتى
كوفه ، شهرى چند مليتى بود كه عناصر مختلفى از جهت زبان در آن مخلوط شدند . از حيث خوى ، خلق ، آداب و رسوم نيز با هم متفاوت بودند ؛ زيرا در آن ، عرب ، فارس و نبطى در كنار بردگان و ديگران ، مىزيستند ، يك شهر عربى خالص ، همچون مكه و مدينه به شمار نمىآمد ، بلكه شهرى بود كه سكنهاش مخلوطى از مردم بودند ، آن گونه كه « يعقوبى » مىگويد . اين عناصر ، به اين شهر مهاجرت كردند ، به اعتبار اينكه مركز اصلى اردوگاه اسلامى بود و سپاهيان اسلام ، از آن شهر براى جهاد روانه مىشدند ، همچنانكه غنايم بسيارى كه خداوند مجاهدان را وعده فرموده است ، در آن روان بودند تا آنجا كه سهم هر سرباز شركتكننده در نبرد ، از غنايم مداين ، به دوازده هزار « 1 » رسيد ، چيزى كه سبب شد عدهاى به طرف آن ، به عنوان راهى به سوى ثروت ، مهاجرت كنند كه به برخى از اين عناصر اشارهاى مىنماييم .
( 2 )
عربها
هنگامى كه كوفه به دست فاتح عراق ، « سعد بن ابى وقاص » تأسيس شد ، نگاه عربها به سوى آن دوخته شد و در مهاجرت به سوى آن به مسابقه پرداختند ؛ زيرا در همان آغاز ، هفتاد بدرى و سيصد نفر از اصحاب شجره ، در آن ساكن
هامش
( 1 ) ابن سعد ، طبقات 6 / 4 . مختصر كتاب البلدان ، ص 166 .