( 1 )
بىوفايى و پا در هوايى
پديدهء ديگر در اجتماع كوفه ، حيله و خيانت بود كه از ويژگيهاى معروف در مورد آنان گرديد و در اين مورد ضرب المثل گشتند تا آنجا كه گفته شد :
« مكّارتر از كوفيان » « 1 » .
و نيز در بىوفايى ضرب المثل شدند كه : « الكوفى لا يوفى ؛ كوفيان ، وفا ندارند « 2 » » .
امير المؤمنين عليه السّلام آنان را چنين توصيف نموده است : « شيرانى حيلهگر و روبهانى مكّار » .
( 2 ) و در مورد آنان فرموده است : « مردمى هستند كه بدنهايشان جمع شده و افكارشان مختلف گشته است ، هر كس آنان را داشته باشد ، بهرهاى ناچيز به دست آورده و آنچنان شدهاند كه اميدى به ياريشان نباشد و گفتارشان تصديق نشود » « 3 » .
( 3 ) جنبهء عملى در زندگيشان ، تقلب و دودلى و عدم همكارى بود . آنان ، « زيد بن على » ، آن انقلابى بزرگ را فريب دادند و به وى گفتند ؛ صد هزار مرد از اهل كوفه همراه تو هستند . و در كنار تو شمشير خواهند زد « 4 » و ديوان وى پانزده هزار نفر را ثبت كرده بود كه براى يارى رساندن با وى بيعت كرده بودند « 5 » ، سپس هنگامى كه قيام را اعلام نمود ، تعدادشان به دويست و هيجده نفر ، تنزل پيدا
هامش
( 1 ) عبد القاهر بغدادى ، الفرق بين الفرق ، ص 26 .
( 2 ) زكريا قزوينى ، آثار البلاد ، ص 251 .
( 3 ) الامامة و السياسة 1 / 129 - 130 .
( 4 ) طبرى ، تاريخ 6 / 166 .
( 5 ) همان ، ص 6 / 171 .