( 1 )
11 - نابود كردن ارزشهاى اسلامى
امويان به نابود كردن ارزشهاى اسلامى همّت گماشتند به نحوى كه ديگر نشانى از آنها در متن زندگى مسلمانان ديده نمىشد ، برخى از آنها عبارتند از :
( 2 ) الف - وحدت اسلامى : امويان ، تفرقه و اختلاف را ميان مسلمانان گسترش دادند و تعصبهاى قبيلهاى را زنده ساختند و بدگويى ميان خاندانها و قبايل عرب را تشويق نمودند تا وحدتى ميان مسلمين پديد نيايد .
يزيد ، « اخطل » را تشويق كرد تا انصار را بد بگويد ، آنان كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را پناه دادند و در روزهاى غربت و محنت اسلام ، از دين وى حمايت كردند .
پديدهء آشكار در شعر آن روزگار ، بدگويى بىشرمانه بود كه شاعران ، شايستگيهاى ادبى خود را تنها به بدگويى و هنرنمايى در شيوههاى نسبت ناروا و ناسزاگويى خاندانهايى كه با قبايلشان رقابت مىكرد ، اختصاص دادند ، شعر اموى از هر نوع سرشت انسانى يا هدفى اجتماعى ، خالى بود و تنها پديدهء بدگويى را در برداشت و بدين ترتيب با وحدت فراگيرى كه اسلام براى فرزندانش مىخواست ، مخالفت گرديد .
( 3 ) ب - مساوات : امويان مساوات عادلانهاى را كه اسلام اعلام فرمود ، نابود ساختند ؛ زيرا عربها را بر غير عرب مقدم شمردند و جوّ هراسناكى از تشنج و دستهبندى سياسى ميان مسلمين به وجود آوردند كه نتيجهء آن ، اين بود كه موالى [ مسلمانان غير عرب ] مجموعهاى از كتابها را در نقص عربها و نكوهش آنان تأليف نمودند همچنانكه عربها نيز كتابهايى در نقص موالى و حقير شمردن آنان نوشتند كه در رأس كسانى كه اين گونه تشنج را ميان مسلمين به وجود آورد ، زياد بن أبيه بود . او نسبت به عربها كينهتوز بود و به نويسندگان فرمان داد تا از