و بلاهاى فراوانى كه كشيدند ، سخت در رنج بود ؛ زيرا معاويه در ظلم ، ستم ، و شكنجه و كشتار بىرحمانهء آنان تلاشها كرد ، تا آنجا كه به امام حسين عليه السّلام مىگفت : « اى ابا عبد اللّه ! دانستى كه ما شيعيان پدرت را كشتيم و آنان را غسل و كفن داديم و بر آنان نماز گزارديم و به خاكشان سپرديم » « 1 » .
( 1 ) معاويه بسيار كوشيد تا با شيعيان ، تصفيه حساب بنمايد ، ما به تفصيل از رنجهايى كه در زمان معاويه متحمل شدند ، سخن گفتيم كه خلاصه آن بدين شرح است :
الف - اعدام بزرگان آنان ، همچون « حجر بن عدى ، عمرو بن حمق خزاعى ، صيفى بن فسيل » و ديگران .
ب - به دار كشيدن آنان بر روى تنههاى درختان خرما .
ج - زنده به گور ساختن آنان .
د - ويران ساختن منازل آنها .
ه - نپذيرفتن شهادت آنان .
و - محروم ساختن آنان از مقررى بيت المال .
ز - ترساندن و به هراس افكندن بانوان آنان .
ح - گسترش جوّ ترور و وحشت در ميان همهء طبقاتشان .
( 2 ) و ديگر انواع ستمكارى كه شيعيان با آن دست به گريبان بودند ، امام حسين عليه السّلام از آنچه بر سر آنها آمده بود ، به شدت نگران گرديد و يادداشت مهم خود را براى معاويه فرستاد و در آن جرايمى را كه معاويه در حق شيعيان مرتكب شده بود ، بر شمرد كه ما آن را در مبحث مربوط به
هامش
( 1 ) يعقوبى ، تاريخ 2 / 231 .