خلافت ، تحول خطرناكى در زندگى مسلمين بود كه با بيعت و شورا و نظامهاى نخستين در اسلام آشنايى داشتند ، آنان هنوز فاصلهاى با آن نظامها نداشتند و به همين جهت ، آنان و خصوصا در مكّه و مدينه كه به احاديث و سنن نخستين نبوى تمسك داشتند ، احساس كردند امويان به جاى اينكه تقوا و سادهزيستى پيامبر را حفظ كنند خلافت را به حكومتى زمانى و متأثر از مسائل دنيوى با نشانى از عظمت و خودخواهى ، مبدل ساختند » « 1 » .
اقدام معاويه بر تحميل پسرش يزيد به عنوان حاكمى بر مسلمين ، تحول خطرناكى در زندگى مسلمين بود ، آنها با چنين نظام ناخوشايندى كه به زور اسلحه بر آنان تحميل شده بود ، آشنايى نداشتند .
( 1 )
جبههء مخالف
آزادگان و مصلحان جهان اسلام ، ردّ قاطع خود را در مورد بيعت يزيد اعلام نمودند و او را به عنوان حاكم مسلمانان ، نپذيرفتند ، در اينجا به بعضى از آنان اشاره مىشود :
( 2 )
1 - حضرت امام حسين عليه السّلام
در طليعهء مخالفان بيعت يزيد ، حضرت امام حسين عليه السّلام بود كه يزيد را حقير مىشمرد و خويهاى نكوهيدهاش را نمىپسنديد و او را به صاحب شراب و شكار ، توصيف نمود و اينكه او به طاعت شيطان در آمده ، طاعت رحمان را ترك نموده ، فساد را ظاهر ساخته ، حدود را تعطيل نموده ، غنايم را
هامش
( 1 ) توماس ، خلافت ، ص 10 .