( 1 )
انگيزههاى معاويه
اما انگيزههايى كه معاويه براى تحميل فرزند ميگسارش به عنوان خليفه بر مسلمين داشته : مهمترين آنها علاقهء شديد به پسرش بوده كه شيفته او بود .
وى اين مطلب را در سخنش با سعيد بن عثمان هنگامى كه از معاويه خواسته بود او را نامزد خلافت سازد و پسرش يزيد را رها كند در ميان گذاشت . معاويه او را به استهزا گرفت و به وى گفت : « به خدا ! اگر غوطه « 1 » براى من پر از مردانى امثال تو شود ، يزيد از همهء شما براى من دوستداشتنىتر خواهد بود . . . » « 2 » .
علاقه به فرزندش وى را كور ساخته و از حق گمراه نموده بود ، او گفته است : « اگر علاقهام به يزيد نبود ، خير و صلاحم را مىيافتم . . . » « 3 » .
( 2 ) او عقيده داشت خليفه قرار دادن يزيد از بزرگترين گناهانى است كه وى مرتكب شده و در اين مورد به صراحت به پسرش گفته است : « من با چيزى عظيمتر از خليفه قرار دادن تو ، با خدا رو به رو نخواهم شد ! ! » « 4 » .
معاويه ، در جنايتش بر امت با تحويل خلافت به پادشاهى ستمگر كه اهميتى به خواست و انتخاب امت نمىدهد ، مرتكب گناهى عظيم گشته است .
( 3 )
ابزار ديپلماتيك در گرفتن بيعت
ابزار ديپلماسى را كه معاويه در تحميل فرزند نابكارش بر آنها به كار گرفته بود ، عبارتند از :
هامش
( 1 ) محل بسيار پردرختى است نزديك دمشق ( المعجم الوسيط ) .
( 2 ) البداية و النهاية 8 / 79 .
( 3 ) قاضى نعمان مصرى ، المناقب و المثالب ، ص 68 .
( 4 ) تاريخ خلفا ، از مؤلفى ناشناخته كه آكادمى علوم اتحاد شورى ( سابق ) آن را منتشر