آنچه را نيت كرده باشد ، خواهد داشت » « 1 » .
( 1 ) واقعا ، مايهء تأسف است كه اين افراد ، معاويه را در ارتكاب اين جنايت بزرگ كه جهان اسلام را غرق در فتنهها و مصيبتها ساخت ، توجيه نمايند . . . چه وقت معاويه در تحميل پسرش به عنوان خليفه بر مسلمين ، اجتهاد داشته است ؟ ؛ زيرا وى همهء پيچ و خمها و راههاى پيچيده را به كار گرفت و مسلمين را ناگزير ساخت و آن بيعت را بر آنان تحميل نمود در زير پوشش ضخيمى از قدرت سلاح . . .
معاويه در اين مورد ، اجتهاد ننمود ، بلكه به اميال سرشار از دلسوزى نسبت به پسرش پاسخ مثبت داده است ، بدون اينكه در اين مورد ، هيچ مصلحتى را براى امّت در نظر گرفته باشد .
اينها بعضى از تأييدكنندگان معاويه در گرفتن بيعت براى يزيد بودند كه انگيزهاى ناآشنا در اسلام داشته و از منطق حق ، بسيار فاصله گرفتهاند .
( 2 )
سخن حسن بصرى
« حسن بصرى » ، بيعت با يزيد را محكوم كرده و آن را از زشتكارىهاى معاويه دانسته و گفته است : « چهار خصلت در معاويه بود كه اگر تنها يكى از آنها در او مىبود ، زشتكارى به حساب مىآمد :
الف - تسلط يافتن بر اين امت به وسيلهء بىخردان تا آنجا كه امر خلافت را بدون مشورت از آنان ربود ، در حالى كه بقاياى صحابه و دارندگان فضيلت در ميان آنان بودند .
هامش
( 1 ) سيد شباب اهل الجنّة الحسن بن على ، ص 208 .