خذوا بنصيب من نعيم و لذة * فكل و ان طال المدى يتصرم « 1 »
« به يارانى كه جام ، جمعشان را جمع كرده و آوازهخوان در حال نغمهخوانى است ، مىگويم » « از نعمتها سهم برداريد و لذت ببريد كه هر چيزى هر چند به طول انجامد ، نابودشدنى است » .
( 1 ) روزى ، پس از شهادت حضرت حسين عليه السّلام به شرابخوارى نشست در حالى كه ابن زياد در سمت راستش بود ، پس گفت :
اسقنى شربة تروى مشاشى * ثم صل مل فاسق مثلها ابن زياد
صاحب السرّ و الامانة عندي * و لتسديد مغنمى و جهادى « 2 »
« جامى به من بنوشان تا درونم را سيراب سازد ، آنگاه پيوسته ، روى برگردان و مانند آن را به ابن زياد بنوشان » .
« رازدار و امانتدار نزد من است ، براى اينكه پيروزى و جهادم كامل گردد » .
( 2 ) در روزگار يزيد ، تحول بزرگى در جامعهء اسلامى روى داد ؛ زيرا رابطهء جامعه با دين ، ضعيف گشت و بسيارى از مسلمين در فحشا و بىبندوبارى غوطهور گشتند كه اين يك دگرگونى اقليمى نبود ، بلكه همهء سرزمينهاى اسلامى را در بر گرفت و در آن ، شهوترانى ، لذتجويى و شرابخوارى رايج گشت و مسير حركتهاى فكرى مورد نظر اسلام ، نزد مسلمين دگرگون شد .
( 3 ) شاعران آزادهء مسلمان ، در بيشتر روزگاران خود ، يزيد را به خاطر ميگسارى مداومش مورد هجوم قرار دادند . « ابن عرادهء شاعر » ، مىگويد :
هامش
( 1 ) مظفرى ، تاريخ ص 215 .
( 2 ) مروج الذهب 3 / 67 .