نمىپسنديدند و بدعتها را گناهى بزرگ مىدانستند و در راه خدا از سرزنش هيچ سرزنش كنندهاى نمىهراسيدند ، نيستى . . . آنها را به ظلم و تعدى كشتى پس از آنكه سوگندهاى سخت و پيمانهاى مؤكد به آنها سپردى كه آنان را به خاطر حادثهاى كه ميان تو و آنان بوده و يا به كينهاى كه در دل نسبت به آنها داشتى ، به كيفر نرسانى . . . » « 1 » .
( 1 ) اين يادداشت ، شامل موارد زير بوده است :
1 - اعتراض شديد بر معاويه به خاطر كشتن حجر و يارانش ، بدون اينكه جرمى را مرتكب شده و يا در زمين ، فسادى ايجاد كرده باشند .
2 - آن يادداشت ، صفات قهرمانانهء آن شهيدان را مورد تمجيد قرار داد كه از جمله آنها اعتراض بر ظلم و مقاومت در برابر ستم و گناه بزرگ شمردن بدعتها و منكراتى كه حكومت معاويه به وجود آورده بود ، آنها كه براى برپا نمودن حق و مبارزه با منكر به سوى ميدانهاى جهاد شتافته بودند .
3 - آن يادداشت ، ثابت نمود كه معاويه به حجر و يارانش طى تعهد خاصى در سندى كه پيش از انعقاد صلح ، امضا كرد قول داده بود كه به خاطر هيچ سابقهء كينهاى كه ميان وى و آنان بوده ، متعرضشان نشود و آسيبى به آنان نرساند ، ولى وى آن پيمان را زير پا نهاد و به آن وفا نكرد ، همان گونه كه به تعهداتش نسبت به حضرت امام حسن عليه السّلام وفا ننمود بلكه آنها را زير پاى خود گذاشت آن گونه كه خود در خطابهاى كه در نخيله ايراد كرد ، اعلام نموده بود .
( 2 ) قتل حجر ، از حوادث عظيم در اسلام بود كه فريادهاى اعتراض بر معاويه ، از همهء سرزمينهاى اسلامى ، متوالى گشت كه ما آنها را به تفصيل در كتابمان « زندگانى امام حسن عليه السّلام » بيان كردهايم .
هامش
( 1 ) زندگانى امام حسن عليه السّلام 2 / 372 - 373 . كشى ، رجال 47 ، حديث 97 .