هنالك لو دعوت اتاك منهم * فوارس مثل ارميه الحميم
« آنان كه هرگاه آنها را فراخوانى ، از ميان آنان سوارانى همچون باران بعد از گرما به سوى تو مىآيند » .
( 1 ) سپس از منبر فرود آمد « 1 » در حالى كه غرق در غم و اندوه و از يارانش نااميد شده بود ، آنان كه اينك داراى اعصابى سست و خالى از شعور و احساس شده بودند .
( 2 ) اينها برخى از يورشهاى معاويه بر عراق و خارج از آن ، از مناطق اسلامى واقع در قلمرو حكومت امام بود كه هدف از آنها تضعيف و تزلزل ايمان مردم آن مناطق به توانايى امام از حمايتشان در برابر تجاوز و نشان دادن قدرت و توانايى نظامى معاويه و تقويت روحيهء سپاهيان و حزب وى بوده كه در آن سرزمينها پراكنده بودهاند .
( 3 ) به هر حال ، اين يورشها بخش بزرگى از ناتوانى و تمرّد در سپاه امام را مجسّم ساخت تا آنجا كه معاويه به اين فكر افتاد دست به حملهاى عمومى براى تصرف عراق و نابودى حكومت امام بزند و مسلّم است كه اگر وى دست به چنين كارى مىزد ، راه را آسان مىيافت و با هيچگونه مشكل يا مقاومت قابل توجهى رو به رو نمىشد ؛ زيرا آن قوم به آسودگى روى آورده و از جهاد ، بيزار گشته بودند .
( 4 )
هرج و مرج خوارج
محنتهاى جانكاه ، يكى بعد از ديگرى بر امام وارد مىشدند ؛ زيرا يورشهاى معاويه بر عراق و خارج آن ، پىدرپى صورت مىگرفت و رعب
هامش
( 1 ) محمد عبده ، شرح نهج البلاغه 1 / 63 - 66 .