فصل دوم نظم
گزينش واژگان ، ارتباطى ارگانيك با نظم دارد به گونهاى كه تفكيك بين آنها شايسته نيست . نظم بهمثابه تار و پودى است كه در لابهلاى بافت كلى متن جريان دارد و در گزينش نظم واژگان بر نظامى تجلّى مىيابد كه ويژگىهاى كيفى واژگان با ويژگىهاى كلى ساخت كلام در تعاملاند ، بهگونهاى كه متن از دو جهت شكل مىيابد : از جهت واژگان كه اجزاى فردى در روند آفرينش ادبى است ؛ و از جهت تركيب آن اجزا در متن ساخت زبان كلى متن . « 1 »
دانشمندان در گزينش واژگان قرآن به عنوان اعجاز از حيث اشتمال واژگان آن به نهايت زيبايى و كمال اعتقاد دارند و آنچه را كه مراعات آن در ادبيات لازم است بر آن بنا نهادهاند و ناگزير واژگان بايد عربى خالص و رايج باشند نه شاذ و نادر ؛ بر گوش سبك باشند و هنگام تلفظ راحت ؛ كلام خداوند داراى تمام اين ويژگيها است و در تمام واژگان از ديگر كلام متمايز و هيچيك از اين عيبها در آن وجود ندارد . « 2 »
اما اينها در واژگان وقتى خارج از تركيب باشند ، مشخص نمىشود ؛ چون هيچ
هامش
( 1 ) قراءات ، صص 133 - 134 .
( 2 ) الطراز ، ج 3 ، صص 224 - 225 .