افزود ( لم يتسنّه ) « 1 » ابىّ در دو خبر نخست يكى از نويسندگانى است كه براى انجام اين وظيفهء مهم ، يعنى نوشتن و املا كردن ، انتخاب شده بودند ، در خبر سوم نيز وى بازبينى بود كه آنچه كه بايد در مصحف نمونه [ امام ] حذف يا نوشته مىشد ، حذف يا ابقا مىكرد . اين چنين است شأن كارى كه قصد شده بىعيب و نقص باشد چه گروهى آن را به عهده گرفته بودند و گروهى آن را بازبينى مىكردند تا مبادا حرفى در قرآن باشد كه خداوند بر پيامبرش نازل نكرده و آن را نپسنديده است و نيز تأييد اين كلام الهى باشد كه
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ
« 2 » در اجماع صحابه بر مصحف نمونه [ امام ] نه تنها ابىّ كوتاهى نكرد بلكه در املا ، كتابت و مراجعه و بازبينى آن هم مشاركت ورزيد .
جنبهء ديگرى كه سخن ما را تأييد مىكند ، تحقيق در سندهاى قاريان هفتگانهء مشهور است كه در آن به اتصال سند قرائت شش تن آنان با ابىّ بن كعب آگاه مىشويم ، آن شش تن عبارتند از :
1 - نافع بن ابى نعيم : بر هفتاد تن از تابعين قرائت كرد ، از سعيد بن مسيّب كه وى نيز بر ابن عباس و ابو هريره و عبد اللّه بن عيّاش بن ابى ربيعهء مخزومى قرائت كرد . و همه اين سه نفر نيز بر ابى بن كعب قرائت كردهاند و او هم بر پيامبر [ ص ] « 3 » .
2 - عبد اللّه بن كثير : بر عبد اللّه بن سائب ، مجاهد بن جبر المكّى و درباس ، بندهء آزاد شدهء ابن عباس ، قرائت كرده و ابن عباس و ابن سائب هم بر ابىّ بن كعب « 4 » .
3 - ابو عمرو بن علاء : از كسانى است كه ابو العاليه رياحى بر آنان قرائت كرده كه او هم بر ابىّ بن كعب قرائت نموده است « 5 » .
4 - عاصم بن ابى النّجود : بر ابو عبد الرحمان سلمى قرائت كرد و او بر ابىّ « 6 » .
5 - حمزة الزيّات : او هم مثل عاصم با ابىّ ارتباط سندى دارد « 7 » .
هامش
( 1 ) ابن فارس ، الصاحبى ، ص 9 .
( 2 ) حجر ( 15 ) ، آيهء 9 : بىترديد ما اين قران را به تدريج نازل كردهايم و قطعا نگهبان آن خواهيم بود .
( 3 ) ابن الجزرى ، النشر ، ج 1 ، ص 112 .
( 4 ) همان ، ص 120 .
( 5 ) همان ، ص 133 .
( 6 ) ابن الجزرى ، النشر ، ج 1 ، ص 155 .
( 7 ) همان ، ص 165 .