مبحث اوّل علم وجوه و نظاير
مقدّمه
بررسى و پژوهش چند معنايى در علوم عربى در دو مرحله [ قابل تصور ] است :
1 - يكى از آنها به بررسى پديدهء زبانى از جنبهء انديشهء نظرى توجّه داشت و به گردآورى شواهد و نمونههايى از منابع زبان پرداخت كه بخشى از خدمت زبانشناسى و فقه اللّغه به حساب مىآيد .
2 - مرحلهء دوم بخشى از خدمت كتاب زبان عربى يعنى قرآن كريم مىباشد كه از خلال پژوهش معانى و دلالتهاى آن صورت مىگيرد و علم تفسير به آن مىپردازد . اين قسم داراى پيشينهء كهنترى است و با درافكندن إشكالاتى كه علوم زبانى بر آن بنا گشته است ، آغاز گرديد .
و در اينباره كتابهايى پديد آمد كه قديمىترين آنها از آن مفسّران برجسته است ؛ اين كتابها به گردآورى معانى واژگانى عنايت داشتهاند كه در قرآن كريم در بافتهاى مختلف ، به معانى متفاوتى به كار رفته است .
گويى اين نوشتهها در اشتراك زبانى وحدت دارند امّا محدود به مثالهايى در قرآن مىباشند . همچنين تكيه در آنها بر دلالت لفظ در قرآنى آن بوده است ، هرچند براى آنها كاربردهاى زبانى ديگر خارج از بافت ، شاهد نياوردهاند .
اين در حالى است كه در آن كتابها كلمهء « بافت » نيامده است بلكه به جاى آن كلمهء