اين ذكر در ضمن تقسيمبندى انسانها آمده است ؛ گروهى كه نشانهها را در آمد و شد شب و روز و آفريدهها مىبينند كه همان گروه تقواپيشگان هستند .
گروه ديگر ، گروهى هستند كه چنين توصيف شدهاند : « الّذين لا يرجون لقاءنا . . . و الّذين هم عن آياتنا غافلون » . آنها را به غفلت از آياتى توصيف نموده كه تقواپيشگان به آن توجّه دارند و ما را در برابر چنين معادلهاى قرار مىدهد :
غير غافلين - متّقون .
پس غافلون - غير متّقين .
بنابراين كلمه « يتّقون » كليد دستيابى به دلالت « لا يرجون » مىباشد ؛ يعنى « لا يتّقون » .
ملاحظه مىشود اين وصف سه بار در اين سوره ( يونس ) تكرار شده است . اين آيه يكى از آن موارد است و
« الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا »
دو بار تكرار شده است و سومى چندان دور نيست ( 7 - 11 - 15 ) . گويى در هر مرتبه ، اشارهاى است به همين گروه و بيان اوصاف و عقايد آنها و سرنوشتى كه نتيجهء اين عقايد مىباشد .
ابو حيّان دربارهء آيهء شمارهء 7 چنين مىگويد : « ظاهرا « رجاء » همان آرزو كردن و اميد داشتن است ؛ يعنى اميدى به ديدار ثواب و عقاب ما ندارند . و گفته شد به معناى « لا يخافون » مىباشد . ابن زيد مىگويد : « اين آيه دربارهء كافران است ؛ يعنى آنكه قيامت را دروغ مىپندارد ؛ به رحمت آخرت اميدوار نيست و گمان ندارد كه خداوند را ملاقات مىكند » .
امّا آيهء
« وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً »
« 1 » را بهطور كامل در بافت آن مطالعه مىكنيم :
« وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ فِي الْأَسْواقِ وَ جَعَلْنا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَ تَصْبِرُونَ وَ كانَ رَبُّكَ بَصِيراً . وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً . يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَ يَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً . وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ
هامش
( 1 ) - فرقان ( 25 ) ، آيهء 21 : و كسانى كه به لقاى ما اميد ندارند ، گفتند : چرا فرشتگان بر ما نازل نشدند يا پروردگارمان را نمىبينيم ؟ قطعا در مورد خود تكبّر ورزيدند و سخت سركشى كردند .