مبحث اوّل چند معنايى واژه در كتاب « الاضداد » ابن انبارى
« اضداد » يكى از مباحث زبانشناسى عربى است . موضوع آن نوعى از انواع مشترك لفظى است كه رشتهء محكمى آن را به بحث وجوه و نظاير مرتبط مىسازد .
ابن انبارى رابطه بين « واژگان مشترك » و « واژگان اضداد » را در مقدمهاش چنين شرح مىكند « 1 » :
« حروف ( واژگان ) اضداد همچون حروفى هستند كه بر معانى مختلف واقع مىشوند ، هرچند كه متضاد نيستند » . زبانشناسان عرب بهطور كلى آنهايى را كه بر معانى مختلف واقع مىشوند ، مشترك لفظى مىشناسند چون لفظ آن « حرف واحد » ( واژگان واحد ) داراى اشتراك معنايى هستند .
اگر اين معانى مختلف ، متضاد باشند لفظ از اضداد به حساب مىآيد و اگر آن « حروف » يا واژگان در قرآن باشند ، واژگان وجوه ناميده مىشوند .
بنابراين عبارت ابن انبارى بر اين دلالت دارد كه حروف اضداد نوعى مشترك مىباشند . ابن انبارى اين نوع اخير را چنين تعريف مىكند : « حروفى كه عموما بر معانى مختلف واقع مىشوند » . آنگاه به نقش بافت در تعيين دلالت اين واژگان ( حروف ) چند
هامش
( 1 ) - محمّد بن قاسم بن انبارى ، كتاب الأضداد ، تحقيق محمد ابو الفضل ابراهيم ، كويت 1960 ، ص 453 .