تخطي إلى المحتوى الرئيسي

توضيح البيان في تسهيل الأوزان — صفحة 59

مساهمون:

ص٥٩
و ان تألف منه الاعداد كما ان الجوهر الفرد عند مثبتيه ليس بجسم و ان تألَّفت منه الاجسام و بالجمله مراد به اقل غير واحد است مثال متداخلين دو و شش چون سه دفعه دو را از شش كم كني ديگر چيزي باقي نيست و ميزان معرفت تداخل آن است كه عدد اكثر را بر اقل قسمت نمائي و بعد از قسمت جز خارج قسمت چيزي باقي نماند مثلا اگر شش را دو قسمت نمائي قسمتي سه مىشود كه خارج قسمت است زيرا كه اكثر عددي كه ممكن است كه آن را در مقسوم عليه كه دو است ضرب نمائي و حاصل ضرب زيادتر از مقسوم نباشد همان سه است و همچنين اگر بيست را بر چهار قسمت نمائي آن عدد كه ممكن است ضرب در چهار به وصف مذكور پنج است كه خارج قسمت است كه ديگر چيزى باقي نمىماند و همچنين است اگر بيست را بر دو قسمت نمائي پس ما بين چهار و بيست و ما بين دو و بيست تداخل است و فقها متداخلان را متوافقان نيز مىگويند به جهت توافق اين دو در كسري از كسور و در جمله از عبارات ايشان تقييد مىكنند