باشد كه كار مى كند ، معامله باطل است .
مسأله 2296 - بايد قرار مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند ، يا بعد از ظاهر
شدن ميوه وپيش از رسيدن آن در صورتي كه كارى مانند آبيارى كه براي تربيت درخت
وزياد شدن ميوه لازم است باقي مانده باشد ، ودر غير اين دو صورت اگر چه احتياج به
كارى مانند چيدن ميوه ونگهدارى آن داشته باشد ، معامله صحيح نيست ، بلكه اگر
احتياج به آبيارى براي زياد شدن وبهتر شدن ميوه نداشته باشد ، هر چند كارى باشد كه
براي تربيت درخت لازم است ، صحت معامله محل اشكال است .
مسأله 2297 - صحت معاملهء مساقات در ميوه هايى كه ريشهء ثابت ندارند - مانند
بوتهء خربزه وخيار - محل اشكال است .
مسأله 2298 - درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مى كند وبه آبيارى
احتياج ندارد ، اگر در زياد شدن يا بهتر شدن ميوه به كارهاى ديگر ، مانند بيل زدن
وكود دادن محتاج باشد ، مساقات در آن صحيح است .
مسأله 2299 - دو نفرى كه معاملهء مساقات كرده اند با رضايت يكديگر مى توانند
معامله را به هم بزنند ، ونيز اگر در ضمن قرارداد مساقات شرط كنند كه هر دو يا
يكى از آنان حق به هم زدن معامله را داشته باشد ، مطابق قرارى كه گذاشته اند به هم
زدن معامله اشكال ندارد ، واگر در ضمن معاملهء مساقات شرطي كنند وبه آن شرط
عمل نشود ، كسى كه به نفع أو شرط كرده اند مى تواند معامله را به هم بزند ،
وهمچنين مى تواند - مثل ساير موارد شروط - طرف مقابل را به وسيلهء حاكم شرع به
وفاى به شرط اجبار كند .
مسأله 2300 - اگر مالك بميرد ، معاملهء مساقات به هم نمى خورد وورثه اش به جاى
أو هستند .
مسأله 2301 - اگر كسى كه تربيت درختها به أو واگذار شده بميرد ، چنانچه در عقد
شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ، ورثه اش به جاى أو هستند ، واگر
خودشان عمل را انجام ندهند وأجير هم نگيرند ، حاكم شرع از مال ميت أجير
مى گيرد وحاصل را بين ورثهء ميت ومالك قسمت مى كند ، واگر قرارداد