منفعتى به دست آورد ودر بين سال بميرد ، بايد مخارج تا موقع مرگش را از آن
منفعت كسر نمايند وخمس باقي مانده را بدهند .
مسأله 1785 - اگر قيمت جنسي را كه براي تجارت خريده در بين سال بالا رود وآن
را نفروشد وتا سالش نگذشته قيمتش پايين آيد ، خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو
واجب نيست .
مسأله 1786 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد اين كه
قيمت آن بالاتر رود تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش پايين آيد ،
چنانچه به اندازه اى كه بين تجار متعارف است نگه داشته ، خمس مقدارى كه بالا
رفته بر أو واجب نيست ، واما اگر بيش از آن مقدار بدون عذر نگه داشته ، بنابر
احتياط واجب خمس آن مقدار را بدهد .
مسأله 1787 - اگر غير مال التجارة مالي داشته باشد كه متعلق خمس نباشد ، در
صورتي كه به ارث به أو رسيده باشد ، چنانچه قيمتش بالا برود - اگر چه آن را
بفروشد - مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده خمس ندارد ، وهمچنين است اگر به
غير معاوضه مالك آن شده ، چه از أول متعلق خمس نبوده - مثل آن كه مسكنى كه
مورد حاجت اوست به أو بخشيده باشند ، ودر مؤونهء سال صرف شده باشد - يا
متعلق خمس بوده وخمس آن را از همان مال داده باشد ، مثل مالي كه به حيازت
مالك شده وخمس آن را داده است .
ولى اگر به معاوضه مالك شده باشد ، چنانچه قيمتش بالا برود تا زماني كه
نفروخته خمس ندارد ، واگر فروخت ، در صورتي كه مؤونه نباشد آن زيادة خمس
دارد ، ودر صورتي كه مؤونه باشد بنابر احتياط واجب خمس مقدار زايد را بدهد ،
ودر هر دو صورت اگر در مؤونه سال صرف شود ، خمس ندارد .
مسأله 1788 - اگر باغي احداث كند براي آن كه بعد از بالا رفتن قيمتش آن را
بفروشد ، بايد خمس ميوه ونمو درختها وزيادى قيمت باغ را بدهد ، واگر قصدش
اين باشد كه به ميوه ء آن تجارت كند ، بايد خمس ميوه ونمو درختها را
بدهد ، ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه ء آن استفاده ء شخصي كند ، فقط بايد