تارة أخرى ) ( 1 ) را بيابد ، وبه معرفت مراحل وجود خود نايل شود .
آنچه گفته شد ذره اى بود از أنوار خورشيد حكمت وهدايت در نماز ، واز
اشاره به اسرار سوره كه بعد از فاتحه خوانده مى شود ، واسرار أذكار وقيام وقعود
وقنوت وتسبيحات أربعة وتشهد وتسليم وآداب نماز به جهت اختصار
صرف نظر مى شود .
اين بود نمونهء عبادت در اسلام ، ودر مقابل عبادت مسيحيان از اين قرار
است : " وچون عبادت كنيد مانند أمتها تكرار باطل مكنيد ، زيرا ايشان گمان
مى برند كه به سبب زياد گفتن مستجاب مى شوند ، پس مثل ايشان مباشيد ، زيرا كه
پدر شما حاجات شما را مى داند پيش از آن كه از أو سؤال كنيد ، پس شما به
اين طور دعا كنيد ، اى پدر ما كه در آسمانى نام تو مقدس باد ، ملكوت تو بيايد ،
اراده ء تو چنان كه در آسمان است ، در زمين نيز كرده شود ، نان كفاف ما را امروز به
ما بده ، وقرضهاى ما را ببخش ، چنان كه ما نيز قرض داران خود را مىبخشيم ،
وما را در آزمايش مياور ، بلكه از شرير ما را رهايى ده زيرا ملكوت وقوت وجلال
تا ابد الآباد از آن توست آمين " . ( 2 )
به بعضي از جهات در اين عبادت اشاره مى شود :
1 - " اى پدر ما " اطلاق پدر بر خدا يا حقيقي است يا مجازى ، اگر به حقيقت
باشد نسبت توليد به خدا ، صفت مخلوق را براي أو ثابت كردن ، وخالق را
مخلوق پنداشتن است ، واگر به مجاز باشد تشبيه است ، وشباهت خالق به
مخلوق ، اثبات صفت مخلوق براي خالق است ، وچنين عبادتي عبادت مخلوق
است نه خالق .
وعبادت در اسلام عبادت خداوندى است كه نبايد عقول را از معرفت أو
تعطيل ونه أو را به غير أو تشبيه كرد .
2 - بعد از اين ثنا براي خدا ، خواستهء آنان نان كفاف است ، مسيحي در نماز نان
هامش
1 . سوره ء طه ، آيهء 55 ( از آن آفريديم شما را ودر آن بر مى گردانيم شما را واز آن بيرون مى آوريم شما را بار ديگر )
2 . إنجيل متى باب ششم