اقامه به گوش چپ مولود ، وتلقين محتضر به كلمهء توحيد ، يعنى افتتاح واختتام
زندگى انسان بايد به نام خدا باشد .
وبا آن كه دو مرتبه بعد از تكبير شهادت به ( لا إله الا الله ) داده مى شود ، در
آخر هم اين جمله تكرار مى شود ، واين كاشف از نقش اين كلمهء طيبه در كمال
علمي وعملي انسان است .
اين جمله از جهت لفظ ومعنى داراى خصوصياتى است :
حروف آن همان حروف كلمهء ( الله ) است ، وچون زبان بدون اظهار مى تواند
به آن مشغول باشد ريا در آن راه ندارد ، ومشتمل بر نفى واثباتى است كه اعتقاد
راسخ به آن ، به نفى باطل واثبات حق در اعتقادات واخلاق واعمال منتهى
مى شود ، ومعناى حديث سلسلة الذهب آشكار مى گردد كه " كلمة لا إله الا الله
حصني فمن دخل حصني امن من عذابي " . ( 1 )
وبشريت عمق بيان رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) را درك مى كند كه فرمود : " قولوا لا إله إلا
الله تفلحوا " ( 2 ) واين منفى ومثبت است كه جان بشر را به مركز برق وجود متصل
وبه نور فلاح ورستگارى منور مى نمايد .
با تصفيهء روح نماز گزار به تدبر در ( لا إله الا الله ) هنگام آن مى رسد كه بگويد :
( إني وجهت وجهي للذي فطر السماوات والأرض حنيفا ومآ أنا من المشركين ) ( 3 ) وبا
توجه به فاطر السماوات والأرض از زمين وآسمانها مى گذرد ، وبا هفت تكبير از
هفت حجاب هم مى گذرد ، وبا بلند كردن دستها تا بنا گوش آنچه غير خداست
پشت سر مى اندازد وبه تكبير أو از هر وصفى واز هر حدى كه " الله أكبر من أن
يوصف " پرده ء أوهام وأفكار را در مقابل عظمت أو پاره مى كند ، وآماده ء سخن
گفتن با خدا مى شود ، كه نماز سخن انسان است با خدا ، وقرآن سخن خداست با
هامش
1 . بحار الأنوار ، جلد 49 ، صفحهء 123 ( كلمهء لا إله الا الله حصار من است ، پس هر كس در حصار من داخل شد از
عذاب من در أمان است )
2 . بحار الأنوار ، جلد 18 ، صفحهء 202 ( بگوئيد لا إله الا الله رستگار مى شويد )
3 . سوره ء انعام ، آيهء 79 ( همانا برگرداندم روى خود را بسوى آنكه آفريد آسمانها وزمين را در حالي كه مستقيم باشم به
توحيد ونيستم از مشركين )