معاد
اعتقاد به معاد از دو راه حاصل مى شود : دليل عقلي ودليل نقلي مبتنى بر عقل .
دليل عقلي :
1 - عقل هر عاقلى درك مى كند كه عالم وجاهل ، ومتخلق به اخلاق
فاضله - مانند جود وكرم - واخلاق رذيلة - مانند بخل وحسد -
ونيكوكار وبد كردار برابر نيستند ، وپاداش هر يك را به تناسب عمل ندادن
ظلم است .
واز طرفي - آن چنان كه بايد - خوبان سزاى خوبى وبدان سزاى بدى خود
را در اين زندگى نمى بينند ، واگر زندگانى ديگرى توأم با حساب وثواب
وعقاب به تناسب عقايد واخلاق واعمال نباشد ظلم است ، وعدل
خداوندى ايجاب مى كند كه حشر ونشر وحساب وثواب وعقابي باشد
( أم نجعل الذين ءامنوا وعملوا الصالحت كالمفسدين في الأرض أم نجعل المتقين
كالفجار ) . ( 1 )
2 - خداوند متعال حكيم است وكار عبث وبيهوده از أو سر نمى زند ،
وانسان را آفريده ودر أو به جز قوايى كه براي زندگى گياهى وحيواني
ضروري است - چون جذب ودفع وشهوت وغضب - قوه ء ديگرى آفريده كه
أو را به كمالات علمي وفضايل اخلاقى وگفتار راست ورفتار شايسته
هامش
1 . سوره ء ص ، آيهء 28 ( آيا كساني را كه ايمان آوردند وكارهاى شايسته كردند مانند مفسدين در زمين قرار مى دهيم ؟ يا
پرهيزكاران را مانند گهنكاران قرار مى دهيم ؟ )