باشد ، وكسى آن را پيدا كند وطورى باشد كه به آن گنج بگويند .
( مسأله 1816 ) اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست ، گنجى پيدا كند ،
مال خود أو است وبايد خمس آن را بدهد . اگر چه گنج غير از طلا ونقره باشد .
( مسأله 1817 ) نصاب گنج اگر نقره باشد 105 مثقال نقره مسكوك واگر
طلا باشد 15 مثقال طلاى مسكوك است واگر از غير طلا ونقره باشد نصاب را با يكى
از طلا يا نقره ملاحظه نمايند .
( مسأله 1818 ) اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند وبداند
مال كساني كه قبلا مالك آن زمين بودهاند نيست ، مال خود أو مىشود وبايد خمس
آن را بدهد . ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است بنابر احتياط واجب بايد به أو
اطلاع دهد ، وچنانچه معلوم شود مال أو نيست ، به كسى كه پيش از أو مالك زمين بوده اطلاع
دهد ، وبه همين ترتيب به تمام كساني كه پيش از أو مالك زمين بودهاند خبر دهد واگر معلوم
نشود مال آنان است ، مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را بدهد .
( مسأله 1819 ) اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي پيدا كند
كه قيمت آنها روى هم 105 مثقال در نقره يا 15 مثقال در طلا باشد ، بايد خمس
آن را بدهد . ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، هر كدام آنها كه قيمتش به اين
مقدار برسد ، خمس آن واجب است وگنجى كه قيمت آن به اين مقدار نرسيده است
خمس ندارد .
( مسأله 1820 ) اگر دو نفر گنجى پيدا كنند كه قيمت آن به 105 مثقال در
نقره يا 15 مثقال در طلا برسد ، اگر سهم هر يك آنان به اين مقدار نباشد ، از أرباح
مكاسب حساب مىشود .
( مسأله 1821 ) اگر كسى حيواني را از قبيل ما هي بخرد ، ودر شكم آن مالي
پيدا كند ، اگر چه احتمال دهد كه مال فروشنده است ، لازم نيست به أو خبر دهد ،
ودر حكم منافع كسب است ولى اگر از قبيل چهار پايان باشد لازم است به فروشنده