آن را بدهد وچنانچه خمس آن را نداد وقيمت آن ملك بالا رفت لازم است خمس
مقدارى را كه آن ملك فعلا ارزش دارد بدهد وهمچنين است غير ملك از فرش
ومانند آن .
( مسأله 1805 ) كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر مثلا ملكي بخرد
وقيمت آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براي آن نخريده كه قيمتش بالا رود وبفروشد
مثلا زمينى را براي زراعت خريده است ، واز پول خمس نداده قيمت آن را داده ،
بايد خمس قيمتي را كه خريده بدهد ، واگر مثلا پول خمس نداده را به فروشنده
داده وبه أو گفته اين ملك را با اين پول مىخرم ، بايد خمس مقدارى را كه آن ملك
فعلا ارزش دارد بدهد .
( مسأله 1806 ) كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر از منافع كسب چيزى
كه به آن احتياج ندارد خريده ويك سال از وقت منفعت بردن گذشته بايد خمس آن را
بدهد واگر أثاث خانه وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن خود
خريده ، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فائده برده آنها را خريده ،
لازم نيست خمس آنها را بدهد ، واگر نداند كه در بين سال خريده يا بعد از تمام شدن
سال ، بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند .
2 - معدن ( مسأله 1807 ) اگر از معدن طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، ذغال سنگ
فيروزه ، عقيق ، زاج ، نمك ومعدنهاى ديگر چيزى بدست آورد در صورتي كه
به مقدار نصاب باشد ، بايد خمس آن را بدهد .
( مسأله 1808 ) نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى مسكوك است ، يعنى
اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد ،
بايد خمس آنچه را كه پس از كم كردن مخارجى كه كرده است باقي مىماند ،
بدهد .