قيمت خمسي كه بدهكار است ، پول بدهد . واما اگر جنس ديگر بخواهد بدهد ،
محل اشكال است مگر آن كه با اجازه حاكم شرع باشد .
( مسأله 1798 ) كسى كه خمس بمال أو تعلق گرفت وسال بر أو گذشت تا خمس
أو را نداده است وقصد دادن خمس را ندارد نمىتواند در آن مال تصرف كند . بلكه
بنابر احتياط واجب اگر قصد دادن خمس را هم داشته باشد نيز چنين است .
( مسأله 1799 ) كسى كه خمس بدهكار است نمىتواند آن را بذمه بگيرد ، يعنى
خود را بدهكار أهل خمس بداند ودر تمام مال تصرف كند ، وچنانچه تصرف كند
وآن مال تلف شود ، بايد خمس آن را بدهد . بلى اگر به مجتهد عادل كه از أو تقليد
مىكند يا به وكيل أو رجوع كند ممكن است در بعضي از موارد به آن شخص دستگردان
كند تا خمس بذمه منتقل شود .
( مسأله 1800 ) كسى كه خمس بدهكار است ، اگر با حاكم شرع مصالحه كند ،
مىتواند در تمام مال تصرف نمايد وبعد از مصالحه ، منافعى كه از آن بدست مىآيد
مال خود أو است .
( مسأله 1801 ) كسى كه با ديگرى شريك است ، اگر خمس منافع خود را
بدهد وشريك أو ندهد ودر سال بعد از مالي كه خمسش را نداده براي سرمايه شركت
بگذارد ، آن كس مىتواند در آن مال تصرف كند .
( مسأله 1802 ) اگر بچه صغير سرمايهاى داشته باشد واز آن منافعى بدست آيد ،
واجب نيست بعد از آن كه بالغ شد ، خمس آن را بدهد .
( مسأله 1803 ) كسى كه مالي از ديگرى بدست آورد وشك نمايد خمس آن را
داده يا نه ، مىتواند در آن مال تصرف نمايد ، بلكه اگر يقين هم داشته باشد ، كه خمس
آن را نداده مىتواند در آن تصرف نمايد .
( مسأله 1804 ) اگر كسى از منافع كسب خود در أثناء سال ملكي بخرد كه
از لوازم ومخارج ساليانهاش حساب نشود واجب است بعد از تمامى سال خمس