3 - گنج
مسأله 1815 - گنج مالي است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار
پنهان باشد وكسى آن را پيدا كند وطورى باشد كه به آن ، گنج بگويند .
مسأله 1816 - اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا
كند ، مال خود أو است وبايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1817 - نصاب گنج در غير طلا ونقره بنابر احتياط واجب 105 مثقال
نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار است يعنى اگر قيمت چيزى را كه
از گنج بدست مىآورد ، بعد از كم كردن مخارجى كه براي آن كرده به يكى
از اين دو نصاب برسد ، بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد واما
نصاب گنج طلا 15 مثقال طلاى سكه دار وگنج نقره 105 مثقال نقره
سكه دار است .
مسأله 1818 - اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند
وبداند مال كساني كه قبلا مالك آن زمين بودهاند نيست ، مال خود أو مىشود
وبايد خمس آن را بدهد . ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است ،
بايد به أو اطلاع دهد وچنانچه معلوم شود مال أو نيست ، بايد به كسى كه
پيش از أو مالك زمين بوده اطلاع دهد وبه همين ترتيب بنابر احتياط لازم
به تمام كساني كه پيش از أو مالك زمين بودهاند خبر دهد واگر معلوم شود
مال هيچ يك آنان نيست ، مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1819 - اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي
پيدا كند كه قيمت آنها روى هم 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا باشد بايد
خمس آن را بدهد ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، هر كدام آنها كه
قيمتش به اين مقدار برسد ، خمس آن واجب است وگنجى كه قيمت آن
به اين مقدار نرسيده خمس ندارد .