مسأله 1804 - انسان نمىتواند در مالي كه يقين دارد خمسش را
ندادهاند تصرف كند ولى در مالي كه شك دارد خمس آن را دادهاند يا نه ،
مىتواند تصرف نمايد .
مسأله 1805 - كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر ملكي بخرد
وقيمت آن بالا رود ، چنانچه آن ملك را براي آن نخريده كه قيمتش بالا رود
وبفروشد مثلا زمينى را براي زراعت خريده است ، در صورتي كه آن را به ذمه
خريده واز پول خمس نداده قيمت آن را داده ، بايد خمس قيمتي را كه
خريده بدهد . ولى اگر به عين خريده مثلا پول خمس نداده را به فروشنده داده ،
وبه أو گفته اين ملك را به اين پول مىخرم ، در صورتي كه حاكم شرع معامله پنج
يك آن را اجازه بدهد ، خريدار بايد خمس مقدارى را كه آن ملك ارزش دارد
بدهد .
مسأله 1806 - كسى كه از أول تكليف خمس نداده ، اگر از منافع كسب
چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده ويك سال از منافع بدست آمده گذشته
بايد خمس آن را بدهد . واگر أثاث خانه وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج
دارد مطابق شأن خود خريده ، در صورتي كه بداند در بين سالى كه در آن
فائده برده آنها را خريده ، لازم نيست خمس آنها را بدهد واگر نداند كه در
بين سال خريده يا بعد از تمام شدن سال ، بنابر احتياط مستحب بايد با
حاكم شرع مصالحه كند .
2 - معدن
مسأله 1807 - اگر از معدن طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، ذغال
سنگ ، فيروزه ، عقيق ، زاج ، نمك ومعدنهاى ديگر چيزى بدست آورد . در
صورتي كه به مقدار نصاب باشد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1808 - نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى سكه دار است .