رفته عوض خمس را از فروشنده يا
خريدار مطالبه مىكند .
مسأله 1770 - اگر جنسي را بخرد وبعد از معامله قيمت آن را از پول
خمس نداده بدهد ، معاملهاى كه كرده صحيح است . ولى چون از پولى كه
خمس در آنست به فروشنده داده ، به مقدار پنج يك آن پول با ومديون
مىباشد . وپولى را كه به فروشنده داده اگر از بين نرفته حاكم شرع پنج يك
همان را مىگيرد واگر از بين رفته عوض آن را از خريدار يا فروشنده مطالبه
مىكند .
مسأله 1771 - اگر مالي را كه خمس آن داده نشده بخرد ، چنانچه
حاكم شرع معامله پنج يك آن را اجازه ندهد معامله آن مقدار باطل است
وحاكم شرع مىتواند
پنج يك آن مال را بگيرد ، واگر اجازه بدهد معامله
صحيح است ، وخريدار بايد مقدار پنج يك پول آن را به حاكم شرع بدهد
واگر به فروشنده داده مىتواند از أو پس بگيرد .
مسأله 1772 - اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده به كسى ببخشد ،
پنج يك آن چيز ، مال أو نمىشود .
مسأله 1773 - اگر از كافر يا از كسى كه به دادن خمس عقيدة ندارد ،
مالي بدست انسان آيد ، واجب نيست خمس آن را بدهد ولى زمينى را كه از
كافر ذمي بخرد كه أو از مسلمان خريده وخمسش را نداده باشد بايد
خمسش را به شرحي كه گفته مىشود بدهد .
مسأله 1774 - تاجر وكاسب وصنعتگر ومانند اينها از وقتي كه شروع
به كاسبى مىكنند يك سال كه بگذرد ، بايد خمس آنچه را كه از خرج
سالشان زياد آيد بدهند وكسى كه شغلش كاسبى نيست ، اگر اتفاقا منفعتى
ببرد ، بعد از آن كه يك سال از موقعى كه فائده برده بگذرد ، بايد خمس