خمس بدهكار است ، بايد خمس را از مال أو بدهد .
مسأله 1765 - اگر بواسطة قناعت كردن ، چيزى از مخارج سال انسان
زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد وهمچنين كسى كه ديگرى مخارج أو را
مىدهد بايد خمس تمام مالي را كه بدست مىآورد بدهد .
مسأله 1766 - چيزهائى كه زكات به آنها تعلق مىگيرد كه در مسأله ( 1861 )
ذكر مىشود اگر بعد از دادن زكات آنها از مخارج سال زياد بيايد بايد خمس
آنها را بدهد .
مسأله 1767 - اگر ملكي را بر افراد معينى مثلا بر أولاد خود وقف
نمايد ، چنانچه در آن ملك زراعت ودرختكارى كنند واز آن چيزى بدست
آورند واز مخارج سال آنان زياد بيايد بايد خمس آن را بدهند . بلكه اگر طور
ديگرى هم از ملك نفع ببرند . مثلا اجاره آن را بگيرند ، بنابر احتياط واجب
بايد خمس مقدارى را كه از مخارج سالشان زياد مىآيد بدهند .
مسأله 1768 - در مالي كه فقير بابت خمس وزكات گرفته خمس
واجب نيست اما احتياط واجب آنست كه خمس مالي را كه بابت صدقه
مستحبى با ودادهاند اگر از مخارج سالش زياد بيايد بدهد ولى اگر از مالي
كه با وبابت خمس وزكات وصدقه دادهاند منفعتى ببرد مثلا از درختى كه
بابت خمس با ودادهاند ميوهاى بدست آورد ، واز مخارج سالش زياد بيايد .
بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1769 - اگر با عين پول خمس نداده جنسي را بخرد ، يعنى
به فروشنده بگويد اين جنس را به اين پول مىخرم ، چنانچه حاكم شرع معامله
پنج يك آن را اجازه بدهد ، معامله آن مقدار صحيح است . وانسان بايد پنج
يك جنسي را كه خريده به حاكم شرع بدهد واگر اجازه ندهد ، معامله آن
مقدار باطل است پس اگر پولى را كه فروشنده گرفته از بين نرفته حاكم شرع خمس همان پول را مىگيرد واگر از بين