مسأله 2271 - اگر بدهكار غير از خانهاى كه در آن نشسته واثاثيه منزل
وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد ، چيزى نداشته باشد ، طلبكار نمىتواند
طلب خود را از أو مطالبه نمايد ، بلكه بايد صبر كند تا بتواند بدهى خود را بدهد .
مسأله 2272 - كسى كه بدهكار است ونمىتواند بدهى خود را بدهد ، اگر
كاسب است بايد براي پرداخت بدهى خودش كسب كند وكسى هم كه كاسب
نيست چنانچه بتواند كاسبى كند ، احتياط واجب آن است كه كسب كند وبدهى
خود را بدهد .
مسأله 2273 - كسى كه دسترسى به طلبكار خود ندارد ، چنانچه اميد نداشته
باشد كه أو را پيدا كند ، بايد با اجازه حاكم شرع ، طلب أو را به فقير بدهد وشرط
نيست در فقير كه سيد نباشد .
مسأله 2274 - اگر مال ميت بيشتر از خرج واجب كفن ودفن وبدهى أو نباشد ،
بايد مالش را به همين مصرفها برسانند وبه وارث أو چيزى نمىرسد .
مسأله 2275 - اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره قرض كند وقيمت آن كم شود ،
يا چند برابر گردد ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است ولى اگر
هر دو به غير آن راضى شوند اشكال ندارد .
مسأله 2276 - اگر مالي را كه قرض كرده از بين نرفته باشد وصاحب مال ، آن را
مطالبه كند ، احتياط مستحب آن است كه بدهكار همان مال را به أو بدهد .
مسأله 2277 - اگر كسى كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه
مىدهد بگيرد مثلا يك من گندم بدهد وشرط كند كه يك من وپنج سير بگيرد ، يا
ده تخم مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ، ربا وحرام است بلكه اگر قرار بگذارد كه
بدهكار ، كارى براي أو انجام دهد ، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس
ديگر پس دهد ، مثلا شرط كند يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ،
ربا وحرام است ونيز اگر با أو شرط كند كه چيزى را كه قرض مىگيرد بطورى
مخصوصى پس دهد ، مثلا مقدارى طلاى نساخته به أو بدهد وشرط كند كه ساخته
پس بگيرد باز هم ربا وحرام مىباشد . ولى اگر بدون اين كه شرط كند ،
خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه
مستحب است .